SCHILLEN VOOR DE KUNST

A. Eén van de dingen die de Canadese beeldend kunstenaar Annette Witteman me het eerst liet zien na haar aankomst in Nederland was een opname van haar meest recente beeld: Een langwerpige, door een elektromotor aangedreven, ijzeren armatuur, meer dan menshoog. De op de verticale as gemonteerde tl-buis licht op door de voeringstof, die om het frame gespannen is. Een reusachtige afgekloven appelvormige lampenkap, die op een betonsokkel een trage pirouette maakt. Core, (binnenste, kern, klokhuis) luidt de titel van het werk.

B. Tussen de notities die ik maakte voor de toekomstige samenwerking met Annette trof ik het volgende zinnetje aan: 'appels schillen in de zich omhoog schroevende Space-Cabin'.

C. De 'appel' werd een terugkerend thema in onze gesprekken. Een, wonderwel, nagenoeg rechte lijn leidde tot het werk 'peeling for the arts/schillen voor de kunst'. We lieten de appel niet ver van de boom vallen.

Ik leefde nog maar zeven jaar en woonde in een oude appelboomgaard in Okanagan. Mijn prioriteiten waren: de grote kersenboom, het dij-hoge gras, zoete appelbloesemsneeuw en zongerijpt fruit. Mijn vader -mijn held- droeg een blauw spijkerjack, hetzelfde jack dat ik altijd voor hem uit de kast haalde op zondagochtenden in Wassenaar. Dit is het enige dat mij aan mijn Nederlandse verleden herinnert. Er was een rode halftons Ford pickup truck, een geroeste blauwe tractor, handgeschilderde U-PICK borden, aluminium irrigatiebuizen en een vreemde verzameling internationale vlaggen. Ik ontfermde mij moederlijk over babymuisjes, stier, slangen en gewonde vogels. Elk oneindig moment streek langs mij in een licht zomerbriesje. Ik was een fee, ik was een gnoom, ik was een hert, ik was een jongen, ik was een meisje, ik was een vogel, ik was ik. 's Winters droeg ik rood en liep ik zachtjes en geruisloos op de ijzige sneeuwkorst. Ik volgde hertensporen, vond fazantenveren en beklom de gladde takken van mijn kersenboom. De lente kwam altijd eerst, pastelgekleurde bloesem en bestuivende bijen. De zomerzon rijpte eerst de zwarte bing kersen in mijn boom, dan kwamen de abrikozen, de perziken en de pruimen. En tot slot bracht de herfst koudere nachten, de volmaakte wormvolle peren en een groot assortiment appels.

Hoe toepasselijk dat het publieke deel van het appelschilproject van Arnold Schalks en Annette Witteman plaatsvindt te midden van de nationale orgie van merchandising en onderhandelingen ter ere van de verjaardag van de Nederlandse koningin. Laag voor laag worden we het labyrint van betekenissen binnengelokt. Terwijl het sap van onze vingers druipt, bundelen we onze krachten om het duistere proces op gang te brengen. Hoe kunst de wereld bevrucht. We raden u aan om erbij te zijn wanneer het gebeurt.

ATTRIBUTEN
1. Een houten tribune of stellage met drie niveaus.
2. Het staatsieportret van een 'Goudrenet' (Reine = de koningin / renet = de appel van de koningin).
3. Een assortiment ongeschilde appels, uitgestald in hun originele verpakking.
4. Dunschillers, appelboren, fruitmesjes of andersoortige gebruiksvoorwerpen waarmee appels kunnen worden bewerkt of geschild.
5. Een portretstudio-achtige openlucht voorziening, die het mogelijk maakt het geschilde fruit op professionele wijze te fotograferen.
6. Een compostvat van 200 liter.

LOCATIE
De hoek van het Museumpark en de Westersingel 83, op het trottoir voor 'Villa Alckmaer'.

DATUM
Koninginnedag, woensdag 30 april 1997 van 9.00 tot 17.00 uur. Nationale vrijmarkt.

PROCEDURE
Voorbijgangers worden aangemoedigd om deel te nemen aan het project door het ‘peeling for the arts’-team Annette Witteman (Victoria), Arnold Schalks (Rotterdam) en Jay Papik (Toronto).

Geachte voorbijganger, hier, op het trottoir voor de Villa Alckmaer, presenteren de Canadese kunstenaar Annette Witteman en de Nederlandse kunstenaar Arnold Schalks hun internationale samenwerkingsproject 'peeling for the arts/schillen voor de kunst'.U wordt door het 'peeling for the arts/schillen voor de kunst'-team Annette Witteman (Victoria), Arnold Schalks (Rotterdam) en Jay Papik (Toronto) van harte uitgenodigd aan het project deel te nemen.
Wij zijn herkenbaar aan onze speciaal voor dit project vervaardigde jasjes met vele zakjes waarin zich een ruime sortering snij- en schilgereedschap bevindt. Wij verzoeken u een appel te kiezen. U kunt daarna op de tribune plaatsnemen en de vrucht met behulp van een werktuig naar keuze schillen of bewerken.
Iedere geschilde vrucht wordt, met zo kunstig mogelijk gearrangeerde schil, in de 'shooting gallery/schietsalon' gefotografeerd door de professionele productfotograaf Jay Papik.
Nadat de opname is gemaakt kunt u het 'model' nuttigen. Uw fruitafval wordt verzameld in metalen emmers met het 'peeling for the arts/schillen voor de kunst'-logo en vervolgens gedeponeerd in het 'peeling for the arts/schillen voor de kunst'-compostvat. Het vat bevindt zich in de achtertuin van de villa, goed zichtbaar voor het geïnteresseerde publiek.

SUBSTANTIËLE BIJDRAGE / VOEDINGSBODEM
Het composteringsproces zal enige maanden in beslag nemen. (Compost consult: compostmeester L. de Gast van de Milieudienst Rijnmond.) Na afloop daarvan zal het in voedzame aarde omgezette fruitafval - ons en uw culturele erfgoed - worden toegevoegd aan de bloemperken in de achtertuin van de villa.

OPENLUCHT PORTRETGALERIE
Van het op Koninginnedag opgenomen fotomateriaal wordt een selectie gemaakt. De meest fotogenieke portretten worden op groot formaat afgedrukt. De prints worden vervolgens aangebracht op vijf weerbestendige vrijstaande dubbelzijdige schraagborden. De 'Schillen voor de kunst'-borden worden van woensdag 7 mei t/m zondag 11 mei 1997 van 12-17u. op het trottoir voor de 'Villa Alckmaer' opgesteld.

APPEL
Met 'peeling for the arts/schillen voor de kunst' appelleren wij aan de burgerzin.
Met 'peeling for the arts/schillen voor de kunst' doen wij een beroep op de Rotterdammers om mede zorg te dragen voor een vruchtbaar en florissant kunstklimaat.
Door deelname aan 'peeling for the arts/schillen voor de kunst' levert u een substantiële bijdrage aan het culturele milieu van de stad.
Hierbij nodigen wij u uit bij ons een appel te komen schillen.

Rotterdam, 30 april 1997

En het was op een hoek, een straathoek daar
in Rotterdam, in het centrum van Rotterdam
niet in de haven maar in, met de tram, met de metro
neem de fiets, naar die hoek daar, bij het water
niet de zee maar een rivier, een kleine gracht, een stroompje
met een brug erover en een hoek was vlakbij
diezelfde hoek waar het was, ze waren er allemaal
op die dag, een grote dag, een grote stad, met z'n allen
de mensen, die er waren in zomerkleding
op hakken, de vrouwen, in grote auto's met zonnebrillen
Yvette was er met een gele zonnebril en Arnold
die stond daar op de hoek met vlaggen
Annettes vlaggen
ze waren er allemaal onder de zon en de vlaggen
met rode neuzen, wangen en oranje was de kleur
de koningin was er niet op de hoek op haar dag,
ze was thuis, cadeautjes aan het openen, een appel aan het eten,
op haar verjaardag of zoiets, een boom aan het planten, misschien
maar wij zaten en stonden op de hoek
Jay stond achter de camera en toen ervoor met een meter
een meter of twee ervoor, om het licht te meten voor perfecte
appelportretten, appels portretteren, de appels die er waren
appels en Arnold, Annette met appels en emmers
en schillers, schillend, we waren allemaal aan het schillen, appels schillen
schillen voor de kunst eigenlijk
mensen hebben een reden nodig om te schillen en kunst was de reden
de kunst en compost
Arnold zat gehurkt, ineengedoken met kinderen
en stond rechtop met zijn zakken en schillers
staand en vaak pratend met al die mensen
die mensen die daar waren, lopers, wandelaars
koninginnedagmensen met ijsjes op fietsen ook
ze waren er allemaal, sommigen, bang om op schillen te zitten, bleven staan
Annette glimlachte ook naar hen met honderd schillers
honderd zakken en zeep en water
in een emmer om het podium af te vegen, dat ze aan het afvegen was
want ze hadden een podium gemaakt voor de hoek, op die dag
waarop de schillen bleven plakken en die Annette aan het afvegen was
en Jay zei dat het allemaal geweldig was, de appels
de mensen en dat de zon bleef schijnen en nog steeds scheen
filmrolletjes trekkend uit de vele zakken van zijn schiljas
zoals de jassen van Arnold en Annette, maar anders
want hun zakken zaten vol met gereedschap om te schillen, oranje en bruin
waren de kleuren gekozen voor de jassen, op de hoek
op die dag, met één, schone, zilveren dunschiller
die alleen aan Arnolds jas hing, toen mensen waren gekomen
en weer weggegaan, die werd gebruikt om te schillen toen
ik hem eenmaal had gezien en Cora was er ook
en Lance maakte een Star Wars Tie Fighter, of tenminste
zo vond hij, en Jay ook
en mensen wilden wisselgeld maar we hadden niets
Het is gratis, zei Jay, hoera, met zijn busje, om de hoek
om die hoek, op die dag.

Met dank aan de Milieudienst Rijnmond die het compostvat gratis leverde en plaatste.