Arnold Schalks - internet archief
|
< VORIGE PROJECT
|
VOLGENDE PROJECT >
|
Bijdrage aan het project 'a Dictionary' in het kader van het 40e Poetry International festival. Beeldend kunstenaars die werken op het grensvlak van beeld en taal werden uitgenodigd te reageren op de gelijknamige tekst van Marcel Duchamp. Tentoonstellingsdata: vrijdag 13 (opening) tot en met vrijdag 19 juni 2009, dagelijks te zien tussen 16 en 24 uur op en boven de trappen die leiden naar de Grote Zaal van de Rotterdamse Schouwburg.
The Binary (het Binarium) verwijst naar het binaire idioom van de computer waarin alles is teruggebracht tot twee waarden: 1 of 0, true (waar) of false (niet waar). True en false vormen de basisprincipes voor een logisch proces dat zich stapsgewijs voltrekt. Binnen de machinetaal worden deze begrippen neutraal gebruikt, ze hebben geen gevoelswaarde. Buiten die rekenkundige context vertegenwoordigen true en false de emotionele polen van een moreel spanningsveld. Daar worden ze steeds vaker als onverzoenlijke standpunten beschouwd. The Binary is een poging om de speelruimte tussen rationaliteit en irrationaliteit op aanstekelijke wijze te stofferen, met verlichting als doel.
De te schrappen woorden schrappen
In 1966 werd onder de titel The White Box / À l'infinitif in facsimile een aantal teksten, tekeningen en schetsen uitgegeven die Marcel Duchamp maakte naar aanleiding van zijn fameuze werk The Bride Stripped Bare by Her Bachelors, Even. In een van die teksten schrijft Duchamp op gebiedende toon zijn wensdromen over een nieuw soort woordenboek neer:
- van een taal waarvan ieder woord in het Frans (of iets anders) vertaald zou worden met meer dan een woord, zonodig een hele zin -
- van een taal die je in zijn elementen zou kunnen vertalen naar bekende talen maar waarvan de elementen omgekeerd geen vertaling zouden kunnen geven van Franse (of andere) woorden, of van Franse of andere zinnen.
- Dit woordenboek samenstellen met systeemkaartjes
- een manier vinden om deze kaartjes te rangschikken (alfabetische volgorde, maar welk alfabet)
Alfabet - of liever enkele elementaire tekens, zoals de punt, de lijn, de cirkel, enz. (nakijken) die variëren al naar gelang de plaats, enz.
Hier komt de behoefte aan een stringente ordening - Duchamp was behalve kunstenaar ook bibliothecaris - samen met het verlangen het bestaande te kunnen veranderen. In sommige geboden klinkt de furieuze haast van de avant-gardist door die geen geduld heeft met de traditie en zijn wensen liefst vandaag nog en zonder voorbehoud ingewilligd ziet:
Een woordenboek kopen en de te schrappen woorden schrappen. Tekenen voor: herzien en gecorrigeerd [...]
Afstand doen van overbodige woorden. De taal uitbenen of tenminste aftrainen. Hoe Duchamp het nieuw te maken woordenboek voor zich ziet, lijkt sterk op de beroepspraktijk van de dichter. Ook die ziet veel overtolligs in de taal. Ook die zoekt nieuwe ordeningen, verwerpt oude betekenissen en kent nieuwe betekenissen toe.
Een woordenboek is in de dagdroom van Duchamp echter niet langer een boek met woorden, met uitsluitend woorden.
- Gebruikmaken van close-up-filmbeelden van delen van voorwerpen van grote omvang, om fotografische registraties te krijgen die niet meer lijken op de foto van iets. [..]
- Een manier vinden om al deze films zo te rangschikken dat ze als in een woordenboek terug te vinden zijn. [...]
Duchamps woordenboek is een multi-mediaal project avant la lettre. Voor Poetry International is het daarom een prachtige aanleiding om musici, dichters, vormgevers, beeldend kunstenaars en architecten te vragen om op Duchamps tekst te reageren. Zonder aan die reactie op voorhand eisen te stellen. De uiteindelijke presentatievorm vloeit voort uit de reacties en is dus evenmin van te voren vastgelegd.
Vijf kunstenaars: Elisabeth Tonnard, William Engelen, Paul Bogaers, Arnold Schalks en Anneke Auer namen de uitdaging aan om de grenzen van de eigen discipline te negeren en naar een taal van nieuwe vormen en onverwachte verbanden op zoek te gaan. Om een vertaling te vinden voor de ideeën van Duchamp.
Bron: Poetry International Festivalmagazine 2009, blz 39.
Woordenboeken en atlassen (Zie 'Media')
.........................................................................
Woordenboek
- van een taal waarvan ieder woord in het Frans (of iets anders) vertaald zou worden met meer dan een woord, zonodig een hele zin
- van een taal die je in zijn elementen zou kunnen vertalen naar bekende talen maar waarvan de elementen omgekeerd geen vertaling zouden kunnen geven van Franse (of andere) woorden, of van Franse of andere zinnen.
- Dit woordenboek samenstellen met systeemkaartjes
- een manier vinden om deze kaartjes te rangschikken (alfabetische volgorde, maar welk alfabet)
Alfabet of liever enkele elementaire tekens, zoals de punt, de lijn, de cirkel, enz. (nakijken) die variëren al naar gelang de plaats, enz.
- Klank van deze taal, is ze uit te spreken? Nee.
Verbanden met het steno.
'Grammatica' = dat wil zeggen hoe de elementaire tekens (net als woorden) te verbinden, daarna de tekengroepen onderling; wat worden de begrippen van handeling of van zijn (werkwoorden), van variatie (bijwoorden)- enz.?
..........................................................................
Een woordenboek kopen en de te schrappen woorden schrappen. Tekenen voor: herzien en gecorrigeerd [...]
..........................................................................
[...] Voor in het woordenboek equivalenten zoeken voor kleuren die niet zijn te zien.
'Theorie'
10 woorden gevonden door het woordenboek willekeurig te laten openslaan door A
" " " " " " door B
De twee 'sets' van 10 woorden hebben hetzelfde verschil in 'persoonlijkheid' als wanneer de 10 woorden met een bedoeling door A en B zouden zijn opgeschreven. Niet dat het veel uitmaakt, maar mogelijkerwijs zijn er gevallen waarin die 'persoonlijkheid' bij A en B verdwenen is. Dat is ideaal gesproken het geval en het moeilijkst.
..........................................................................
Woordenboek:
gebruikmaken van close-up-filmbeelden van delen van voorwerpen van grote omvang, om fotografische registraties te krijgen die niet meer lijken op de foto van iets. Met die semi-microscopieën een woordenboek samenstellen waarin iedere film zou moeten staan voor een woordgroep in zinsverband of afzonderlijk op dusdanige wijze dat deze film een nieuwe betekenis aanneemt of liever dat de concentratie op de film van de gekozen zinnen of woorden een vorm van betekenis aan de film geeft en dat het verband tussen film en betekenis vertaald in woorden, wanneer het eenmaal is aangeleerd, een 'treffend' verband is, dat dient als basis voor een soort schrift dat geen alfabet of woorden meer heeft maar tekens (films) die al vrij zijn van de 'baby-talk'van al de gewone talen.
- Een manier vinden om al deze films zo te rangschikken dat ze als in een woordenboek terug te vinden zijn. [...]
Bron: Marcel Duchamp / De bruid gestript door haar vrijgezellen, zelfs (De groene doos) & In de onbepaalde wijs (De witte doos) - uitgeverij Querido|Ludion - vertaald uit het Frans door Minne Buwalda | ISBN 90 214 6048 3 / NUGI 301//921
Met dank aan de productielijn luciferdoosjes: Mia van der Burg, Pim van Halem, Riemke de Jong, Sigmund de Jong, Jos van der Meulen, Cora Schmeiser, Henk Spronk; belettering tekstborden: Kamiel Verschuren; ophangconstructie tekstborden: Quirijn Smits; transport: Lique van Gerven.