SROTO (syow gi dri)

Sroto is de sublimatie van de ervaringen die de Surinaamse theatermaakster Alida Neslo en de Rotterdamse beeldend kunstenaar Arnold Schalks in 2008 deelden tijdens hun werkperiode met jeugddelinquenten van het binnen de Penetentiaire Inrichting Santo Boma gelegen 'Jeugd Opvoedings Gesticht' (JOG). Het project richtte zich op beeldende kunst en theater. In augustus 2009 – tijdens de slotpresentatie 'Krasi fu fri' – presenteerden pupillen hun eigen teksten, composities en tekeningen aan een select publiek in het Thalia theater in Paramaribo.

To: Ada Korbee
From: Arnold Schalks
CC: Alida Neslo, Ann Hermelijn
Subject: Re: Sroto
Date: Mon, 25 Jan 2010 18:10:27 +0100

Dag dames A, A en A: hier is A.
Ik heb vanmorgen 1 beamer opgehaald bij het Centrum Beeldende Kunst. Er zitten kabels bij voor een speler: 2 x VGA en 1 x composiet video kabel (zo'n geel tulpje). De beste kabel: een s-video kabel (met aan beide zijden s-video 'male'), ontbreekt. Ik zal er een meenemen.

Ik neem mijn laptop mee naar Suriname, maar gezien de kwetsbaarheid en mijn grote afhankelijkheid van het apparaat, gebruik ik die liever niet voor de voorstelling. Bovendien zijn de Mac-verloopstekkertjes van computer naar beamerkabel nogal prijzig. Vooralsnog heb ik er geen.

Ik weet nog niet wat het medium voor het beamerbeeld wordt, maar ik neem aan dat dat een DVD is. (Alida, klopt dat?) In dat geval zou het fijn zijn als we gedurende de opening over een 'eigen' dvd-speler kunnen beschikken.

Het zou nuttig zijn om wat beeldmateriaal te krijgen van het rommelhok, zodat Cora en ik ons een beetje kunnen inleven in de zooi. Ik ben bovenal blij dat jullie me kunnen gebruiken, wat anders hang ik toch maar wat rond te hangen. Ik spuug alvast in mijn handen en doe een mondkapje op.

Sroto - het Sranantongo woord voor ‘slot én ‘sleutel‘ - verwijst naar de toestand van de pupillen zoals die tot uitdrukking kwam in het project 'Krasi fu fri'. De taalkern van de voorstelling wordt gevormd door door hen geschreven tekstfragmenten uit het gelijknamige boekje. Alida Neslo vervlocht hun woorden - 'alakondre fasi' - met die van de Duitse benedictijnse abdis en zieneres van Hildegard von Bingen, met flarden van koorteksten uit 'Oedipus' van Hugo Claus, fragmenten uit de 'Divina Commedia' van Dante Alighieri en teksten van Dobru, Aimé Césaire.

Voor Claus is Oedipus hèt symbool van de fundamentele afhankelijkheid en de onvrijheid van de mens in psychologisch, existentieel en maatschappelijk opzicht. Von Bingen beschouwde haar lichaam als een blinde kerker van waaruit de ziel als een bazuin van God opklonk. Dante Alighieri beschreef in dichterlijke vorm zijn reis van de Hel door het Vagevuur naar het Paradijs. Dobru ‘s hoofdthema in vele gedichten was de bevrijding van het volk van Suriname uit geestelijke en lichamelijke slavernij. De pupillen van Santo Boma waren slechts bezeten door één gedachte: vrijheid. In hun visie betekende dat: het vinden van ware liefde en aldus een nieuw begin in het domein van ‘de vijand' (het leven buiten de gevangenis).

In sroto worden klassieke en traditionele spirituele elementen met elkaar verweven. Via improvisatie, repeterende bewegingspatronen en herhaald uitgesproken en gezongen woorden doen de spelers pogingen om hun ziel uit de ‘detentie’ van het lichaam te bevrijden. De gesloten cirkel vormt de basisfiguur voor de onderliggende, door Herman Snijders geschreven compositie.
De spellocatie van de voorstelling is het 'rommelhok' van Technische Dienst in de tuin van de Surinaamsche Bank, waarvan de voorzijde wordt afgesloten met een stalen hek en waarvan de linkerwand deels met draadgaas is bespannen. Het publiek kan langs die twee wanden plaatsnemen en de verrichtingen van de performers in de 'kooi' volgen. Het vloeroppervlak is circa 6 x 6 meter.

De stoffering van de ruimte is sober. De gitarist zit op een stoel, leest vanaf een verlichte lessenaar. Zijn geluid wordt versterkt. Een in de ruimte geplaatste brede tafel (waar bovenop gespeeld wordt) completeert het toneelbeeld. De spelers raken soms het hek aan de voorzijde, rammelen er met veel kabaal aan. De kostumering van de spelers is voornamelijk zwart met een wit accent. Het geheel speelt zich af in het half-duister. Op de witte achterwand wordt het door Arnold Schalks samengestelde associatieve 'sroto beeldspoor' geprojecteerd.

In sroto worden klassieke en traditionele spirituele elementen met elkaar verweven. Via improvisatie, repeterende bewegingspatronen en herhaald uitgesproken en gezongen woorden doen de spelers pogingen om hun ziel uit de ‘detentie’ van het lichaam te bevrijden. De gesloten cirkel vormt de basisfiguur voor de onderliggende, door Herman Snijders geschreven compositie.

Cora Schmeiser (Duitsland): zang & percussie; Stanley Noordpool (Suriname): 10-snarige gitaar; Alida Neslo (Suriname): regie, choreografie, beweging & tekst; Arnold Schalks (Nederland): beeldregie en techniek; Herman Snijders (Ned. Antillen/Suriname): compositie
Margo Kassels & Atelier Eugemar Modo Anu (Suriname): kostuums.