WAN EDE (EEN HOOFD)

WAN EDE (Een hoofd) is een regel uit het gedicht Wan (een) van de legendarische Surinaamse dichter R. Dobru, maar ook een bioscoop voor één hoofd, waarin de opname wordt getoond van Someni tongo, een simultane voordracht van het gedicht Wan van Dobru in zestien talen voor gemengd spreekkoor en percussie. De wereldpremière van Someni tongo werd op zaterdag 22 november 2008 om 12:00 uur rechtstreeks uitgezonden vanuit de STVS studio.

Ik draag Wan ede op aan de Surinaamse theatermaker en cultuurkenner Henk Tjon die op 18 september 2009 overleed en Elfriede Baarn-Dijksteel, de voorzitster van het Afro-Surinaams cultureel centrum NAKS, die op 1 februari 2010 overleed. Beiden maakten de grond rijp waarin Someni tongo wortel schoot.

Van: Arnold Schalks
Datum: 25 januari 2010 18:10:27 +0100
Aan: Ada Korbee, Alida Neslo, Ann Hermelijn
Onderwerp: vraag

Dag A, A en A, hier is A.

Ik wil een bijdrage aan de tentoonstelling ParamariboSPAN voorstellen. Ik heb een video-opname van de Someni tongo-voordracht uit de STVS-studio. Ik wil daar eigenlijk al lang iets mee doen. 'Gewoon' vertonen op een monitor is te makkelijk. Ik zocht naar iets 'bijzonderers':
Ik wil graag één van de bomen (wan bon) in de tuin uitkiezen en daarop een kastje plaatsen waarin op ooghoogte een klein LCD schermpje zit. Daarop is de Someni tongo-opname doorlopend te bekijken en te beluisteren.

Ik stuur een schetsje mee van mijn opzet. Het is een houten kastje met daarin ingebouwd een DVD speler met een klein LCD-schermpje. Het kastje moet waterdicht zijn, diefstalproef worden bevestigd en de knopjes moeten voor lolbroeken, die graag knopjes indrukken, worden afgeschermd. Ook moet voorkomen worden dat mieren het binnenwerk slopen. (Zou een krijtlijn van mierenkrijt op de bast rondom het kastje daarvoor volstaan?) De 220/110 Volt-voeding wordt in het kastje ingebouwd. In noodgevallen komen we uit met de in de speler ingebouwde batterij. Ik probeer hier zoveel mogelijk voorwerk te doen. Daarvoor is het nodig om de gemiddelde boomomvang te weten - bij mensen de taille - zodat ik de maat van het kastje kan bepalen. Kunnen jullie me een indicatie geven van tweede boom van links op de foto, of is ie al bezet?

--------------------------------

Van: Alida Neslo
Datum: 25 januari 2010 20:06:20 GMT+01:00
Aan: Arnold Schalks
Onderwerp: RE: vraag

Arnold, volgens mij is de bewuste boom nog vrij. Wat een mooi idee ! Ik snap niks van het technische, maar ik 'zie' het al voor me ...

--------------------------------

Van: Arnold Schalks
Datum: 25 januari 2010 21:03:02 GMT+01:00
Aan: Alida Neslo
Onderwerp: Antw.: vraag

Dag Alida, kun je dan even een bordje 'bezet' tegen die vrije boom plaatsen!

Van: Mariette Dölle
Datum: 14 mei 2010 13:17:59 GMT+02:00
Aan: Arnold Schalks
Onderwerp: concept Paramaribo Perspectives in TENT.Rotterdam

Beste Arnold,

Ik zou je willen vragen of jij aan het vervolg op Paramaribo SPAN zou willen deelnemen met jouw prachtige videowerk Someni Tongo. Jouw werk zie ik als een van de centrale bijdragen aan de tentoonstelling en het zou geweldig zijn om het nu ook in Rotterdam in volle glorie te kunnen tonen.

De afgelopen weken zijn wij vooral bezig geweest met het werven van fondsen voor de organisatie van de tentoonstelling (TENT heeft doorgaans een zeer beperkt budget) en met het ontwikkelen van een concept voor de presentatie in TENT.

We willen het vervolg op Paramaribo Span programmeren als start van het tentoonstellingsseizoen. September is een perfect moment om de bijzondere ontmoeting van Nederlandse en Surinaamse kunst in Rotterdam te presenteren. Nadat Christopher Cozier en Thomas Meijer een prachtige en zinderende tentoonstelling in Paramaribo hebben georganiseerd, neemt TENT nu het stokje over. Ik zal verantwoordelijk zijn voor de samenstelling van de tentoonstelling in TENT, met adviezen van Thomas en Chris.

Inmiddels wil ik graag kiezen voor een compactere tentoonstelling van rond de vijftien kunstenaars, waarbij het accent ligt op kunstenaars die na de onafhankelijkheid van Suriname zijn geboren - een jongere generatie die in het post-koloniale tijdperk is opgegroeid. De tentoonstelling zal plaatsvinden van 9 september tot en met 31 oktober en heeft als titel Paramaribo Perspectives. De presentatie gaat uit van de werken die in Paramaribo werden getoond, biedt zicht op de actualiteit van de Surinaamse kunst en de inspiratie die de Nederlandse kunstenaars in Suriname vonden, maar is ook een onderzoek naar de geconditioneerde blik. Hoe bepalen culturele bagage en maatschappelijke achtergrond onze interpretatie van een plek en haar geschiedenis? De buitenstaander en de insider, de ontdekking en de blinde vlek, de resident en de artist-in-residence: welke rol speelt de kunstenaar als bemiddelaar van veranderende perspectieven op onderwerpen als (koloniale) geschiedenis, (culturele) identiteit en (maatschappelijke) globalisering? [...]

Ik zou het fantastisch vinden als we jouw Someni Tongo mogen tonen in TENT - ook de vorm waarin je het werk in Paramaribo toonde vond overigens ik geweldig. Momenteel benader ik ook een aantal andere kunstenaars wiens werk ik tot de kern van de tentoonstelling vind behoren en zie uit naar hun reacties.

Natuurlijk kan ik je nog uitgebreider schrijven over de tentoonstelling en de activiteiten die ik wil ontwikkelen. Zou je mij eens willen laten weten hoe jij over het bovenstaande denkt? Als het je wat lijkt zouden we binnenkort eens kunnen afspreken om een en ander concreter te bespreken.

--------------------------------

Van: Arnold Schalks
Datum: 25 juli 2010 19:43:59 GMT+02:00
Aan: Mariette Dölle
Onderwerp: Tent opzetten?

Dag Mariette,

Ik heb nagedacht over de vorm en plaats van mijn bijdrage aan Paramaribo Perspectives in TENT. Hierbij mijn voorstel: Ik wil graag, dat 'Wan ede' opgaat in de omgeving, zoals ook het uitgangspunt was voor 'Wan ede' in Paramaribo. Een levende boom komt niet in aanmerking als drager voor het tv-scherm. Een langwerpige vorm (een gestileerde boom) is een goed alternatief. Ik stuur jullie een plaatje van TENT, waarop te zien is waar ik naartoe wil.

Op de afbeelding zien jullie een ruimte in TENT. met daarin twee witte pilaren, die de dakconstructie dragen. Die constructie wordt buiten beeld voortgezet met, op regelmatige afstand, identieke pilaren. Ik stel voor om mijn werk aan een 'fake' pilaar te bevestigen die, lijnend en identiek met de bestaande, aan de rij pilaren wordt toegevoegd. Dat hoeft niet perse in deze sectie van TENT, het kan ook elders in het gebouw, mits er meerdere van zulke pilaren voorkomen en de betrekking herkenbaar blijft.

De pilaar voor 'Wan ede' is hol, zodat de bedrading, elektronica enz. daarin kan worden weggewerkt. De wit geschilderde pilaar met zo'n mooi vet plintje kan worden geconstrueerd van mdf, want heeft geen dragende functie.

Voed mij terug, s.v.p.

--------------------------------

Van: Mariette Dölle
Datum: 26 juli 2010 11:32:29 GMT+02:00
Aan: Arnold Schalks
Onderwerp: RE: Tent opzetten?

Dag Arnold,

Laten we het er binnenkort eens over hebben. Ik weet nu van bijna iedereen wat en hoe het er uit gaat zien, en jouw werk moet gewoon een mooie plek krijgen. Opgaan in de omgeving lijkt me een heel goed uitgangspunt. Over de vorm waarin dat moet gebeuren en of het echt een gestileerde boom zou moeten zijn, daar komen we wel uit.

--------------------------------

PERSBERICHT PARAMARIBO PERSPECTIVES

Najaar 2010: Suriname centraal in vijf tentoonstellingen in de Randstad

Terwijl het Surinaams parlement gisteren de nieuwe president koos, kondigen vijf kunstinstellingen uit de Randstad de opening van vijf tentoonstellingen rondom Suriname aan. De Rotterdamse tentoonstellingsruimte TENT. opent op 9 september het culturele seizoen met Paramaribo Perspectives, een grote groepstentoonstelling waarin een zelfbewuste generatie Surinaamse en Nederlandse kunstenaars samenkomt. De tentoonstelling is de afsluiting van een intensieve culturele uitwisseling tussen kunstenaars uit Rotterdam en Paramaribo. [...]

Rotterdam, 19 juli 2010

--------------------------------
   
Van: Arnold Schalks
Datum: 28 juli 2010 16:04
Aan: Communicatie TENT.
Onderwerp: Re: Persbericht Paramaribo Perspectives

Dag Esther,

Wat een merkwaardig besluit om het persbericht over Paramaribo Perspectives met een zin over de presidentsverkiezingen in Suriname te openen. Twee zaken van een totaal verschillend niveau met onvergelijkbare maatschappelijke consequenties. Een beetje onbenullige vergelijking van scherpschieten met ballengooien. Weinig subtiel.

Ik vind het bijgevoegde persbericht niet prikkelend, en zeker niet interessant genoeg om via mijn netwerk te verspreiden. Ik wacht jullie nieuwsbrief af.

Groeten van Arnold.

--------------------------------

Van: Communicatie TENT.
Datum: 2 augustus 2010 16:31:32 GMT+02:00
Aan: Arnold Schalks
Onderwerp: Re: Persbericht Paramaribo Perspectives

Beste Arnold,

Bedankt voor je eerlijke e-mail. Ik snap je feedback vanuit jouw oogpunt volledig, echter is het voor ons een bewuste keuze hoe wij pers al dan niet aanspreken. Hoe wij pers kunnen triggeren en hoe wij kunnen zorgen dat berichten er uit springen tussen de duizenden persberichten die zij per dag ontvangen. Met deze openingszin hebben wij getracht pers te prikkelen. Dit bleek gelukt, zo hebben wij uit de reacties op dit persbericht kunnen merken.

Komende periode zal er een uitgebreider persbericht worden opgesteld en verzonden vanuit TENT. Ik hoop en vermoed dat je je hier meer in zult kunnen vinden. Dit bericht was puur ter trigger en als aankondiging van 5 verschillende tentoonstellingen.

Nogmaals dank voor je email. Hoewel wij het natuurlijk jammer/vervelend vinden dat je niet tevreden was, zijn wij wel altijd blij met zulke feedback. Het is goed om te horen hoe anderen tegen bepaalde communicatie-keuzes aan kijken. Ik hoop dat je onze beweegreden voor het gebruik van dit ‘kapstokje’ (presidentsverkiezingen/link Suriname) vanuit ons communicatie-oogpunt ietsje meer snapt. Uiteraard doen wij ons uiterste best om de persaandacht voor de tentoonstelling van de juiste inhoudelijke kwaliteit te laten zijn.

Vriendelijke groeten, Communicatie TENT

--------------------------------

Van: Arnold Schalks
Datum: 27 augustus 2010 16:55:25 GMT+02:00
Aan: Roel Meelkop
Onderwerp: Re: welkom

Dag Roel,
Wij hebben elkaar maandag al ontmoet en een beetje over de techniek na kunnen denken.

Ik heb een 1:1 model van karton gemaakt om de verhoudingen te bepalen. Het materiaal voor de kijkkast zou relatief dun kunnen zijn. Ik denk aan underlayment van 9 mm. met een duidelijke nerf.

Ik zou het mooi vinden, als de buitenkant van de kast glad is afgewerkt en in de kleur geschilderd van de muur waaraan hij is bevestigd. De binnenkant van de kast kan dan onbehandeld blijven, waardoor de houtnerf zichtbaar blijft. Zo wordt er een verband gelegd met de beginregel van het gedicht: ‘Wan bon’ (één boom). Het hart van het scherm hangt op een hoogte van 150 cm.

Ik stuur je de plaatjes plus tekeningen met de maten als pdf. De maten zijn overigens een benadering, hoe exact ze ook lijken. Ik wil niet gelyncht worden als de naden kieren. Ik hoor het wel.

Alvast bedankt

--------------------------------

Van: Mariette Dölle
Datum: 4 oktober 2010 15:27:49 GMT+02:00
Aan: Arnold Schalks
Onderwerp: tussen de bedrijven door bij Paramaribo Perspectives

Beste Arnold,

Hier gaat Paramaribo Perspectives alweer zijn vierde week in. Inmiddels kan ik wel zeggen dat de tentoonstelling goed loopt. Er komt veel bezoek en de educatieve rondleidingen worden goed bezocht. Lees jij ook alles wat er omheen wordt geschreven? Soms vind ik het heel bemoedigend en soms zie je hoe moeilijk het is om het werk goed te interpreteren. Je las vast ook de recensie van Michael Tedja die de tentoonstelling werk voor werk bespreekt (dat is dan wel weer een hele eer). Kurt begint zo’n beetje aan zijn laatste dagen, Karel presenteert deze week een filmprogramma in Cinema Torarica.

Gezien de recente politieke ontwikkelingen hebben we besloten de tentoonstelling met een week te verlengen tot en met 7 november. Om de ontmoeting tussen verschillende culturen en verschillende culturele perspectieven te vieren. Lang leve de kunst!

--------------------------------

DE ANDER ZWARTMAKEN ZODAT DE EIGEN PROBLEMEN VERBLEKEN

Fragment uit de recensie van Michael Tedja op het blog van de Caraibische letteren.

September 2010

[...] Ik hoor iets bekends. Het komt uit een kleine houten doos die aan de muur vastzit. Als ik dichterbij ga staan, zie ik dat er ook een videoscherm in de doos zit. Een veertigtal Surinamers zingt door elkaar heen. Ze dragen allen een zwart gewaad en bewegen een beetje. Ze doen hun eigen ding, om het populair te stellen. Deze video van Arnold Schalks kende ik al. Het is de registratie van een performance die hij in Suriname heeft gemaakt: Someni tongo (zoveel talen), naar een gedicht van de populaire volksdichter Dobru. Veertig Surinamers in zwart uniform dragen het gedicht voor in hun eigen taal, want Suriname is een mengelmoes van culturen. Er zijn onder anderen Indianen, Hindoestanen, boslandcreolen, blanken en Chinezen. Plichtmatig en onder monotoon getrommel wordt het gedicht door hen aan de man gebracht. Je verstaat de individuele stem niet, laat staan de taal die daarbij hoort: die valt weg in de drukte van het verplichte nummer van het samenzijn. Wie heeft deze mensen in slagorde naast elkaar gezet en brengt ze statisch in beeld? Waar is Schalks? De kunstenaar is er niet. Hij is de objectieve beschouwer, de man die de pionnen neerzet, de regisseur en bedenker van deze poppenkast. [...]

[...] [Maar] een kunstenaar moet zich leren wapenen. Hij moet het discours leren kennen om daar zijn voordeel mee te doen. En eigenlijk geldt dat voor de meeste kunstenaars in deze show. Over het algemeen is de angst voor het onbekende de belangrijkste motor van dit uitwisselingsproject geweest. De Nederlanders en de Surinamers moesten elkaar, waarschijnlijk onbewust, zwartmaken, zodat de eigen problemen verbleekten. Wie zijn hier debet aan? De versnipperde samenlevingen van daar en hier. Die blijken een ongedefinieerde massa die parasiteert op de mestvaalt.

De volledige tekst was te lezen op: http://caraibischeletteren.blogspot.com/2010/09/de-ander-zwartmaken-zodat-de-eigen.html


--------------------------------

Van: Arnold Schalks
Datum: 6 oktober 2010 8:00:32 GMT+02:00
Aan: Mariette Dölle
Onderwerp: RE: tekstje van Michael

Dag Mariëtte,

Wat is er toch mis met die recensenten? Chandra van Binnendijk is en bleef sceptisch over ArtRoPa. Rob Perrée blijkt een zuurpruim. Tedja moet voor straf naar een expo, en brandt het daarom maar af. Het lijken wel afrekeningen. Strepen onder iets, appeltjes te schillen.

Mij, als kunstenaar, kan het normaalgesproken geen fluit schelen dat kunstbeschouwers elkaar het leven zuur willen maken, op zoek naar gelijk. Maar ze hebben wel de kunstenaars nodig om hun discours (bah!) en gelijk te bewijzen. Daarbij gebruiken ze maker en werk ongevraagd en oneigenlijk als argument en voetnoot bij hun theorietjes.

Het schampt meestal langs me heen. Hun woorden zijn te krachteloos om me uit mijn baan te brengen. Versimpeling en kaalkap zijn hun middelen. Ik draai god zij dank niet mee in de draaimolen van willekeur der galeries en stedelijke musea.Wat mij wel stoort, is dat Perrée en Tedja een project in diskrediet brengen, waar ik met hart en ziel aan gewerkt heb. Die 'schade' is toegebracht. Misschien dat ik daarom weinig zin en energie heb om dit avontuur voort te zetten. Op een tegenstem van de Surinamers hoef je niet te rekenen. Die zijn te zeer bezig met hun carrière. Ik geef ze geen ongelijk.

Misschien moeten de kunstenaars de kunstbeschouwers eens een keer verbieden nog langer gebruik te maken van referenties naar hun werk, en ze zo van hun broodwinning en autoriteit te beroven. Misschien leren ze dan nederigheid.

--------------------------------

Van: Mariette Dölle
Datum: 6 oktober 2010 9:18:42 GMT+02:00
Aan: Arnold Schalks
Onderwerp: RE: tekstje van Michael

Maak je niet zo druk. Het gaat om wie het schrijft en ik had niet anders van Michael verwacht! Tegenover zijn recensie staat forse positieve stukken in NRC en Volkskrant, dus het komt wel goed.

ARNOLD SCHALKS

Rotterdam, 31 July 2009

Begin jaren tachtig drumde Arnold Schalks (Leiden, 1956) in de punkband Defect. Hij haalt de Rotterdamse verzamelelpee Spunk uit de kast, waarop ook een nummer van Defect staat, evenals een fotootje van Defect met een kortgeknipte Schalks. ‘Ik vond drummen altijd heel erg leuk, want ik wil graag een dienende rol spelen’, vertelt hij. ‘Dus geen solist zijn, maar deel uitmaken van een complex en op de achtergrond het tapijt leggen waarop je je voeten kunt vegen.’

Inmiddels zingt hij in een koor. Maar dat ondersteunende van de drummer en dat directe en eigenwijze van punk is gebleven. En daar is zijn fascinatie voor taal bij gekomen. Zie hier de pakking voor zijn speelse, conceptuele kunstprojecten. ‘Ik heb altijd geprobeerd verschillende disciplines met elkaar te verbinden: het performanceachtige met het literaire of het beeldende.’

In de praktijk betekent dit dat Schalks naar een plek gaat en daar naar de karakteristieken zoekt, vaak zijn dat karikaturen. ‘Die vergroot ik en daarmee werk ik.’ Zo maakte hij in Keulen een wandeling van 4711 stappen om met een mix van Kölnisch Wasser, kraanwater en urine een notoire wildplasplek te besprenkelen. Colonia non olet heette het project, ‘Keulen stinkt niet’.

Vervolgens werd hij voor ArtRoPa gevraagd, bezocht Suriname, liep door Paramaribo tot hij erbij neerviel en kocht boeken, stapels boeken. Gaandeweg raakte hij gefascineerd door de lange en in Nederland grotendeels onbekende Surinaamse dichtkunst. Vooral Shrinivasi (echte naam Marinus Lutchman) imponeerde hem. Hij staat weer op en komt terug met een bundel van de in 1926 geboren dichter. ‘Hier, lees dit eens, Immigration. Prachtig toch. Die man is Surinamer. Hij is daar groot geworden en op een bepaald moment naar de Antillen verhuisd. Hij is nergens meer thuis, eigenlijk een paria in eigen land.’

Schalks legde daarna zijn eigen gigantische poëziedatabank aan, zijn prakseri bangi, zijn gedachtenbank, met ruim vijfhonderd Surinaamse gedichten. Samen met de Surinaamse kunstenaars Kurt Nahar en Steve Ammersingh wilde hij daaruit een ‘nationale eenheidslyriek’ destilleren, waarin de Surinaamse diversiteit tot uiting zou komen. ‘Mijn idee was: Suriname is een lappendeken van etniciteit, en elke bevolkingsgroep heeft zijn eigen poëzie. Ik wilde al die dingen knippen en opnieuw samenvoegen, dus een regel van een Hindoestaanse dichter combineren met een regel van een Javaan. Dat wilde ik op Onafhankelijkheidsdag 2008 presenteren. Maar het kwam niet van de grond ...’

Het idee van een eenheidspoëzie bleef echter hangen, alleen reduceerde Schalks het tot een enkel bestaand gedicht: Wan van Dobru. ‘Dat is simpel, heel helder en predikt een soort eenheid: we zijn allemaal verscheiden, blaadjes aan een boom, maar we hebben één stam, Suriname. Dat is eigenlijk een schijneenheid, want in werkelijkheid bestaat dat niet. Dat gedicht is dus een wensdroom. Ik wilde het niet politiek gebruiken, maar op een menselijke, conceptuele manier. Een gedicht dat eenheid in verscheidenheid tracht te formuleren.’ Schalks’ streven was om het gedicht te laten vertalen in alle Surinaamse talen, en daarmee aan de slag te gaan. Uiteindelijk kreeg hij zeventien vertalingen voor elkaar, inclusief Trío en Libanees. Maar vorm alleen was niet genoeg. Er moest ook beeld bij, een performance. Drie vertegenwoordigers – man, vrouw en kind, bariton, bas, sopraan – van elke taal moesten gezamenlijk op het toneel komen om Wan voor te dragen.

De uitvoering van het project legde een voor hem belangrijk element van Suriname bloot: wederzijds wantrouwen. ‘Je merkt dat er een grote reserve is om met elkaar op te treden, dat bepaalde bevolkingsgroepen normaal gesproken niet met elkaar omgaan.’ Toch slaagde hij er uiteindelijk in zestien taalgroepen voor het project te interesseren. Na een half dozijn repetities kwam de grote dag: op 22 november 2008, om twaalf uur ’s middags, trad het ruim veertig man sterke koor in de Surinaamse televisiestudio op. Schalks had het gedicht in vijf stukken opgedeeld. Sommige delen en strofen werden door iedereen in Sranantongo voorgedragen, maar andere delen in de eigen taal. Het gedicht golfde en kraakte op en neer tussen eentalige harmonie en meertalige kakofonie.

Hij laat de videobeelden zien van vlak na afloop, als de deelnemers elkaar ontroerd in de armen vallen. ‘Op een bepaald moment schiet iedereen vol. Niet vanwege de spanning, maar heel oprecht, omdat ze het zo leuk vonden dat ze dit met zijn allen hadden gedaan. Dobru’s weduwe, mevrouw Ravales, zei: “Waarschijnlijk heeft Dobru vanuit de hemel staan glimlachen.”’

Eenzelfde idee gaat schuil achter Schalks’ kranteninitiatief de Surinoemer. Samen met Rotterdamse en Surinaamse kunstenaars maakte hij een tocht naar Kosindo, in het binnenland. Het was de bedoeling dat daar werd gebrainstormd over ArtRoPa. Dat kwam niet van de grond. Schalks’ oplossing voor meer cohesie was een krant.
Van de Surinoemer zijn sinds december 2007 zeven edities verschenen, in een oplage van circa tweehonderdvijftig. Gedrukt op A4-formaat moet het Nederlanders en Surinamers informeren over de inhoud en voortgang van het ArtRoPa-project. Nummer 4 had een dadaïstische omslag, een dwarse opmaak en stond vol lino’s en gedichten van onder anderen Schalks, Nahar, Marieke Visser en de in 1992 overleden Rotterdamse held C.B. Vaandrager.

Dat Surinamers rechtstreeks bij zijn projecten werden betrokken, was essentieel voor Schalks. ‘Suriname verdient een intensievere samenwerking. Het is een land met enorm veel mogelijkheden, maar ontzettend veel verwarring over de recente geschiedenis, het regime et cetera. Daarmee moeten ze in het reine komen. Zelfs binnen de kunst is etniciteit een item.‘
‘Onze voorouders hebben daar mensen geplant die op geen enkele manier natuurlijk met elkaar samenhangen. Die hebben dat als een patchwork aan elkaar genaaid, maar het is nooit vergroeid. En de politici hebben er voordeel bij de etniciteit te benadrukken en om die verschillen te cultiveren.’

‘Ik ben gefascineerd door de in Nederland grotendeels onbekende Surinaamse dichtkunst.’

Waar het om gaat, meent Schalks, is dat mensen een manier moeten vinden om in die Surinaamse melting pot te functioneren. ‘Maar eerst moet je daarvoor de kern [van het Surinamer zijn] weten te vinden. Dat is nu bezig. Dat is belangrijk, je kunt alleen geven als je weet wat je weg te geven hebt.’

Met een zuchtje waaruit lichte teleurstelling spreekt, vervolgt hij: ‘Kijk, je mobiliseert mensen, maar waar je elke keer op stuit, is dat het allemaal zo korte termijn blijft. Er komt geen beweging op gang.’ Hij haalt Shrinivasi er nog eens bij. ‘Die pleitte al in een heel vroeg stadium voor een samenhang van die etnische lappendeken.’ Hij laat me hardop lezen: Ik zou jullie willen binden/ Tot één volk/ Zonder dat dit een sprookje blijft/ Want in woord zijn wij Surinamer/ maar in daad nog steeds neger, Hindoestaan, Javaan of Chinees.

(Bron: 'PARAMARIBO-SPAN. Hedendaagse kunst in Suriname')