Arnold Schalks - internet archief
|
< VORIGE PROJECT
|
VOLGENDE PROJECT >
|
Bijdrage aan de kunstmanifestatie 'Klondike River' in Schuppen 1, een voormalige opslagloods aan de Bremer Europahaven, met een programma van acties, installaties, sculpturen, performances, film, muziek & lezingen. Organisatie en productie: Achim Bitter, Horst Griese, Andree Korpys en Markus Löffler. Klondike River is een samenwerkingsproject van Treasure-Land en de Hochschule für Künste Bremen. Tentoonstellingsdata: Opening vrijdag 8 oktober 2010, 19 u. Geopend van 9 - 23 oktober 2010, di-za van 17-22 u, zo van 15-19 u. Schuppen 1, Konsul-Smidt-Straße, Überseestadt, Bremen.
[...] Een week is voorbijgegaan, en nog steeds ben ik gefascineerd door de stoflaag op de vloer. Toen we een week geleden in de loods waren, kreeg ik acuut jeuk van het opdwarrelende stof. Ik sluit niet uit dat het giftige of schadelijke elementen bevat. Dat gegeven maakt mijn onderneming voor mij alleen maar spannender en interessanter.
Mijn oorspronkelijke idee was, om het stof met een (industrie-) stofzuiger te verwijderen. Ik zou het op één of twee plaatsen in de ruimte kunnen deponeren om het vervolgens verder te bewerken. Dat idee is nog steeds van kracht.
Feit is dat, als ik dit materiaal als grondstof wil gebruiken, ik me niet naief mag opstellen; dat ik me fatsoenlijk wapenen moet. Ik zal me bij de zeker meerdere dagen durende arbeid beschermen met een wegwerp-overall en fijnstofmasker. Door die kostumering krijgt mijn bijdrage een performatief karakter.
Voor Klondike River investeer ik (net als de toenmalige goudzoekers) mijn tijd en moeite in een eenvoudige, smerige werkzaamheid, waarvan de opbrengst in materieel en artistiek opzicht vooraf volstrekt ongewis is. Ik wil van die nood een deugd maken: Ik ben ervan overtuigd, dat ik tijdens mijn moeizame stofzuigerij iets zinnigs zal bedenken en dat ik er bij het monotone zuigschuiven stapsgewijs achter kom hoe ik de grondstof (letterlijk en figuurlijk) op een juiste manier moet verwerken. Daarnaast is het voor de manifestatiebezoekers prettig, als de vloer enigszins stofvrij is. Twee vliegen in een klap? [...]
uit een e-mail aan Horst Griese naar aanleiding van een eerste verkenning op locatie op 5 september 2010.
Thema van Klondike River* is het 'nieuwe' Bremer stadsdeel Überseestadt. Überseestadt grenst direct aan uitgestrekte woongebieden, waarvan de bewoners wezenlijk belang hebben bij de ontwikkeling van de toenmalige haventerreinen en hun toekomstige bestemming. Tot nu toe heeft de ontwikkeling daarvan zich zonder noemenswaardige ruggespraak met de burger/de openbare mening voltrokken. Dit proces vormt het thema van kunstprojecten, interventies en lezingen.
Midden in de Überseestadt ligt de Bremer kunstacademie: de Hochschule für Künste Bremen. De HfK dient mede als uitgangspunt voor de beschouwing en herwaardering van dit gebied. Klondike River is bedoeld als een innovatieve verruiming van de kunstpraktijk en roept kunstenaars op om het bereik van kunstprojecten op te rekken door ongebruikelijke locaties te kiezen, de omgeving bewust waar te nemen en zich voor maatschappelijke processen in te zetten.
Klondike River beperkt zich niet tot het thematiseren van vormen van verstedelijking maar maakt ook de handelwijze van de betrokken partijen tot onderwerp. De projecten en lezingen snijden zaken aan zoals: de vraag naar de rol van de kunstenaar in de burgermaatschappij, zijn/haar rol als aanjager van het discours en als sturende factor in complexe processen.
De deelnemende kunstenaars zijn: Mario Asef (Córdoba), Christoph Bannat (Berlijn), Christian Haake (Bremen), Andrej Holm (Berlijn), Kate Newby (Auckland), Matteo Rubbi (Milaan) und Isa Griese (Bremen), Arnold Schalks (Rotterdam), Cora Schmeiser (Rotterdam), Raimar Stange (Berlijn), Florian Waldvogel (Hamburg), Andreas Bernhardt, Samya Boutros Mikhail, Christian Bungies, Emese Kazár, Tobias Klich, Danuta Kurz, Paida, Judith Rau, Tim Reinecke, André Sassenroth, Philipp Schneider, Z. Schmidt / Angie Oettingshausen, Sebastian Schneider, Malte Schweiger, Natalie Wild, Daniel Wimmer (Studenten van de HfK Bremen).
Klondike River is een initiatief van Achim Bitter, Horst Griese, Prof. Andree Korpys, Prof. Markus Löffler, en is een samenwerkingsproject van Treasure-Land en de Hochschule für Künste Bremen.
* De titel Klondike River verwijst naar de grote Amerikaanse Goudkoorts van ruim 100 jaar geleden. De oorspronkelijke Indiaanse bewoners noemden Klondike River Thron diuck (Rivier vol vissen). Op het punt waar de rivier in de Yukon uitmondt ligt de legendarische goudzoekerstad Dawson City. Tussen 1896 en 1898 eisten 40.000 avonturiers hier hun perceel op, op zoek naar goud, met als gevolg de verdrijving van de oorspronkelijke bewoners. Slechts enkelen werden rijk, de meesten bleven arm.
een installatie in vier dimensies van stof, geluid, licht & beton.
* 1. Puste: (zn. | v.; ~ g.mv.) adem, lucht.
2. puste: gebiedende wijs van 'pusten': (onov.ww.) 0.1 blazen, ademen / 0.2 blazen, hard waaien / 0.3 hijgen, buiten adem zijn.
In 26 uur en 44 minuten de stoflaag van een vloeroppervlak van 6.212,33 m2 opgezogen. De hoeveelheid stof gezeefd. Alleen het allerfijnste fijnstof binnen de betonwanden van het schaalmodel van de loods opgeslagen. Via een luidspreker de achterwaarts afgespeelde opname van het stofzuigergeluid weergegeven. De stofdeeltjes door middel van de drukgolven van de luidspreker -via trechter en slang- opgestoven. Met een theaterspot hitte en thermiek opgewekt. De stofdeeltjes (langzaam) weer over de vloer verspreid. Daarmee de cirkel rond gemaakt.
GOUDZOEKERS VAN EEN BRAAKLAND
Janneke de Vries
[...] En de Nederlander Arnold Schalks stofzuigde, in een flinke krachttoer, een derde van het enorme oppervlak van de loods, zeefde het verzamelde stof en plaatste het in een betonnen model van zijn vindplaats. Een opname van het geluid van de stofzuiger, achterstevoren afgespeeld, werd via een luidspreker weergegeven; de drukgolven stuwden het stof op, een bouwlamp genereerde warmte en een opwaartse luchtstroom – en zo werd het stof teruggevoerd naar waar het vandaan kwam. [...]
Catalogus 'Klondike River', pagina 13.
GRENZELOZE DIMENSIES – JONGE KUNSTENAARS IN BREMEN
Globe M, Donderdag 14 oktober 2010.
Door Christian T. Schön
Het touw had mijn hoofd er bijna af gerukt toen mijn blik viel op een plastic zeil dat in de wind wapperde. De haven kan een gevaarlijke plek zijn, maar toch niet hier in dit verlaten gebied! In Schuppen 1 (Loods 1) in Bremen tonen meer dan twintig jonge kunstenaars hun nieuwste werken. Kate Newby spande het touw. Het loopt omhoog naar het dak en door een luik naar binnenruimte van het enorme, verlaten pakhuis. Aan weerszijden hangt een sjaal, alsof die daar te drogen hangen.
WERKEN AAN DE RIVIER
De locatie, gelegen in een uithoek van de haven van Bremen, is onherbergzaam. Er is nauwelijks verkeer op straat en Loods 1 oogt leeg en vervallen. Alleen het onwerkelijke touw en de wapperende plastic zeilen duiden op zijn artistieke herbestemming. De tentoonstelling "Klondike River" werd opgezet om het voormalige havengebied vanuit een artistiek perspectief te heroverwegen en herwaarderen. Voor de verkozen kunstenaars uit Bremen, Berlijn, Rotterdam en Auckland/Australië, en een paar studenten van de Hogeschool voor de Kunsten Bremen (HfK), biedt "Klondike River" de mogelijkheid om kunstwerken op een bijna onbeperkte schaal te maken en tentoon te stellen. De hal biedt volop ruimte voor videoschermen, massief-houten balken, kasten, tafels, stoelen, touwen en podia. Het kleinste geluid wordt een brul in de sobere, onverwoestbare betonnen architectuur. En iedereen die dat wil, kan zijn eigen materialen in en rond de loods bij elkaar scharrelen.
EEN SCHEMERIG VERBAND
Philipp Schneider knutselde een minigolfbaan in elkaar van gevonden voorwerpen. Daniel Wimmer richtte een tijdelijke werkplek in met een aantal bureaus ("We zijn met velen, en we groeien in aantal"). Andreas Bernhardt had de "beleefde en geconstrueerde werkelijkheden” van havendienstmedewerkster Gertrud Richter op tafels uitgestald: pensioenoverzichten, een treinkaartje, foto's, brieven. Christian Haake vond ruimte voor een enorme pallet en bood door een opening in het plafond de bezoeker een blik op een grafsteen, die op de niet-toegankelijke, daarboven gelegen verdieping was opgesteld. Malte Schweiger liet rivierzand van negen meter hoogte door een opening de hal in lekken. Een actie die naar verwachting twee weken zal duren.
De sfeer is vooral in de avonduren schemerig en contemplatief (openingstijden op weekdagen: 17.00-22.00 uur). Een flakkerende videoprojectie houdt de groepstentoonstelling bijeen in de schijnbaar eindeloze ruimte, die alleen onderbroken wordt door massieve betonnen pilaren. Verder kunnen bezoekers op hun gemak ronddwalen. Zoals zo vaak het geval is bij tentoonstellingen buiten de stad, haalt de bezoeker echter meer uit de ervaring van de ruimte zelf dan uit de tentoonstelling: de rit naar de haven langs braakliggend terrein en bouwsteigers en de loods zelf - de donkere hoeken, de afgezette gedeelten, de ruïne van een vervlogen tijdperk. Het is echter de moeite waard om een paar namen te onthouden, want de studenten van de HfK zullen binnenkort ongetwijfeld iets nieuws in de buurt laten zien: de Hogeschool bevindt zich op slechts enkele meters van Loods 1, in Speicher XI.
TENTOONSTELLING KLONDIKE RIVER
Northwest Radio Journal, Northwest Radio, maandag 11 oktober 2010
Door Esther Willbrandt
Alles is nogal provisorich in Schuppen 1 (Loods 10 in de Bremer wijk Überseestadt: de vloer is stoffig en vol gaten en licht en stroom moeten nog worden aangelegd. Het is een experimentele ruimte voor 27 kunstenaars: in het kader van de tentoonstelling "Klondike River" presenteren ze sculpturen, video's en performances. Het gemeenschappelijke thema: de Überseestadt als een wijk in transitie, met een onbekende toekomst: waar gaat het naartoe? Esther Willbrandt verkende de tentoonstelling voor Northwest Radio, op zoek naar antwoorden.
GOUDKOORTS IN ÜBERSEESTADT
Bremer Anzeiger, Cultuur, zondag 10 oktober 2010
Het project "Klondike River" presenteert kunst, muziek, lezingen en performances in Schuppen 1
Door Antje Wilken
BREMEN. Tijdens de persconferentie voor de tentoonstelling zitten vertegenwoordigers rond een met dikke grijze kleden gedekte tafel midden in de enorme ruimte van Schuppen 1 (Loods 1). In het voormalige pakhuis aan de Europahafen kunnen bezoekers de komende twee weken naar goud delven – in artistieke zin. Grijze betonnen vloeren, grauwe witte muren, de geur van stof en metaal hangt in de lucht: Schuppen 1 ademt de samengebalde charme van een industrieel niemandsland. Eenentwintig kunstenaars – sommigen studenten van de hogeschool de kunsten, anderen internationale gasten – hebben zich laten inspireren door het 20.000 vierkante meter grote areaal en het omgetoverd tot een immense tentoonstellingsruimte. "We zijn geen museum met witte muren; het zou belachelijk zijn om hier schilderijen op te hangen," zegt Horst Griese van Treasure-Land, een initiatief dat kunstprojecten organiseert, specifiek in de Überseestadt. Zo kan men bij "Klondike River", dat samen met de Hogeschool voor de Kunsten (HfK) wordt georganiseerd, kunst beleven die men soms nauwelijks als zodanig herkent.
KUNST UIT DE STOFZUIGER
Een voorbeeld hiervan is een touw dat dwars door de ruimte is gespannen. "Een installatie van de Nieuw-Zeelandse kunstenares Kate Newby," legt Griese uit. "Haar doel is om te onderzoeken hoe bezoekers met het object omgaan." Arnold Schalks, een veelzijdig kunstenaar uit Nederland, pakte een stofzuiger, stofzuigde het gigantische oppervlak en leegde de stofzak in een schaalmodel van de loods. Daarbij hoort men het stofzuigergeluid dat via een geluidsopname te horen is. De focus ligt niet alleen op het beeld, maar ook op het geluid: gehamer klinkt uit de ene hoek, een bijna griezelig geruis uit een andere – sommige geluiden zijn vooraf opgenomen als onderdeel van de installatie, terwijl andere "echte" werkgeluiden zijn.
EEN INSTALLATIE MET TOEGEVOEGDE WAARDE
De tafel met de tot op de vloer afhangende grijze kleden blijkt een installatie van Malte Schweiger (HfK) te zijn: rillende bezoekers kunnen hun voeten warmen aan de kachel die eronder verborgen zit. Bezoekers vragen zich al snel af wat al die rondslingerende kabels te betekenen hebben en of ze deel uitmaken van de kunst, wat een bezoek aan "Klondike River", vernoemd naar de legendarische rivier uit de tijd van de goudkoorts, tot een bijzondere speurtocht maakt. Naast de kunstwerken – waarvan vele begeleid worden met video's – zijn er lezingen en concerten: bijvoorbeeld van het Ensemble Weser Renaissance Bremen op dinsdag 12 oktober vanaf 20.00 uur, en van de band The Canoe Man op vrijdag 15 oktober vanaf 20.00 uur.
KUNST ALS PIONIERGEWAS
Weser Kurier, zaterdag 9 oktober 2010
Klondike River Project: In Schuppen 1 (Loods 1) reageren 25 internationale kunstenaars op de ontwikkeling van de Bremer Überseestadt
Door Peter Groth
Bremen. Klondike River – de naam roept pioniersgeest op, een gevoel van een nieuw begin en een goudkoorts. Klondike River is ook de titel van een groot kunstproject dat vandaag opent op een locatie die als geen ander de optimistische geest van Bremen weerspiegelt: in de Überseestadt, en wel in Schuppen 1 (Loods 1) aan de Europahafen. Vijfentwintig kunstenaars exposeren er hun werk tot en met 23 oktober.
Begin juli transformeerden studenten van de Hogeschool voor de Kunsten de Kaba-fabriek tot een culturele locatie met hun project "Horst". En nu, slechts een paar honderd meter verderop, krijgt loods 1 in de Europahafen een bijzondere bestemming dankzij het werk van Hogeschool studenten en acht kunstenaars vanuit de hele wereld. Terwijl bouwvakkers in het voorste gedeelte van dit langgerekte gebouw het bewind voeren, werken 123 kunstenaars uit verschillende disciplines achter de poort. Ongeveer vier maanden geleden stelden de nieuwe eigenaren, Daniel en Klaus Hornung, een hal van 10.000 vierkante meter tijdelijk ter beschikking.
GEEN DECORATIEVE KUNST
Verantwoordelijk voor het project zijn de professoren Andrée Korpys en Markus Löffler van de Hogeschool voor de Kunsten, samen met Achim Bitter en Horst Griese van de Treasure-Land-groep, gevestigd in het douanekantoor in Hansator. Zij onderzoeken al twee jaar de transformatie van de wijk Überseestadt. "We zien een probleem in deze snelgroeiende buurt: Je kunt er wel huizen bouwen met bakstenen, maar er leven inbouwen kun je niet", zegt Horst Griese. Net als het internationaal gerenommeerde kunstenaarsduo Korpys/Löffler, dat gespecialiseerd is in ruimtelijke concepten, denken ze na over een kunstzinnige reactie op deze ontwikkeling. En niet op het decoreren van florerende ondernemingen, zoals Griese verduidelijkt. "Een van de investeerders vroeg ons ooit of we een beeldenlaan konden inrichten. Dat is een misverstand over onze aanpak."
Dus zullen kunstliefhebbers, die het project "Klondike River" in de kale hallen van het voormalige expeditiebedrijf Fiegein bezoeken, dan ook geen decoratieve kunst, zoals schilderijen, aantreffen. Nee, in lijn met de oproep voor bijdragen aan het project hebben de 25 kunstenaars ter plekke 21 werken ontwikkeld die ingaan op het thema "herbestemming".
Dat gebeurt op een manier die voor de gemiddelde kijker niet altijd direct duidelijk is. André Sassenroth van de Marnic Circus-groep timmert bijvoorbeeld aan een vlot met een ruwe opbouw. De Nieuw-Zeelandse Kate Newby, die momenteel exposeert in de GAK Gallery, heeft dwars door de hal een touw gespannen, dat via een gat in de muur over een parkeerplaats aan een struik voor het gebouw is vastgebonden. Emese Kazár heeft kleine vrouwelijke figuren van ter plaatse gevonden materialen in een cirkel gerangschikt: de "Marguerite Formation". Veel ruimte wordt in beslag genomen door een onconventionele minigolfbaan van Philipp Schneider, die ook is opgebouwd uit gevonden materialen en daadwerkeleijk bespeeld kan worden – Schneider wil het contrast tussen het minimalistisch landschap en de monumentale architectuur benadrukken.
Verschillende video-installaties hebben de ruimtelijke situatie in Überseestadt als thema, de positie van de mens in de wijk en zijn deels krijgshaftige ingrepen in die wijk. Met zijn werk "Hafenwachdienst G. Richter" herdenkt Andreas Bernhardt middels een reeks op behangtafels uitgestalde documenten, een concrete persoon die ooit in dit gebied werkzaam was.
Ook de Rotterdamse kunstenaar Arnold Schalks heeft aanzienlijke inspanningen geleverd: dagenlang stofzuigde hij het stof van de loodsvloer. Centraal in de ruimte plaatste hij een betonnen schaalmodel van de loods. Daarin wordt het verzamelde stof opgeslagen en doen de drukgolven uit een luidspreker het stof weer opwervelen.
De tentoonstelling, die te zien is tot 23 oktober, zal worden begeleid door concerten van het Ensemble Weser Renaissance en andere musici, filmvertoningen en lezingen. Onder de verwachte bezoekers bevinden zich de Berlijnse kunstcriticus Raimar Stange en Florian Waldvogel, voorzitter van de Hamburger Kunstverein.
Klondike River opent vandaag om 19.00 uur en is te zien tot en met 23 oktober, van dinsdag tot en met zaterdag van 17.00 tot 22.00 uur en op zondag van 15.00 tot 19.00 uur.
"KLONDIKE RIVER" PRESENTEERT PARTICIPATIEVE KUNST
Weser Kurier digitaal, online artikel, donderdag 7 oktober 2010
Door Miriam Keilbach
Bremen – De klas "Ruimtelijke Concepten" van de Hogeschool voor de Kunsten Bremen houdt zich al meer dan een jaar bezig met het project "Klondike River". De tentoonstelling, met sculpturen, films, performances, muziek en lezingen, is tot en met 23 oktober te zien in Schuppen 1 (Loods 1) in de wijk Überseestadt.
André Sassenroth bouwde een vlot met vele losse onderdelen. Hij is van plan ermee naar Bremerhaven te varen. Gertrud Richter was ooit in dienst bij de havenwacht van de oude Überseehafen die nu niet meer bestaat. De Bremer kunststudent Andreas Bernhardt gebruikte haar persoonlijke nalatenschap om het verhaal van haar leven te vertellen. Brieven, kaarten met gelukwensen, verzekeringspapieren – Bernhardt presenteert ze in de tentoonstelling "Klondike River" in Loods 1. Het is een van de 28 kunstwerken van kunststudenten en internationale kunstenaars, die door de Hogeschool en Treasure-Land werden uitgenodigd. Naast de tentoongestelde kunstwerken zijn er ook concerten van componisten en muzikanten en lezingen van experts.
ÜBERSEESTADT ALS WIJK IN ONTWIKKELING
Het doel van het project is om de Überseestadt te beschouwen als een wijk die nog geen wijk is, aldus Horst Griese van Treasure-Land, die de tentoonstelling organiseerde. "Er gebeurt veel, maar dat betekent niet per se dat hier een nieuwe wijk zal ontstaan," legt hij uit. Op een oppervlakte van circa 10.000 vierkante meter zijn 28 kunstwerken van 21 kunstenaars te zien. De meeste werken zijn afkomstig van de Hogeschool voor de Kunsten. "We wilden een mix van ervaren en jonge kunstenaars die praktijkervaring moeten opdoen," zegt Griese. De tentoonstelling wordt ondersteund door de afdeling Cultuur, de afdeling Bouwzaken, de Kamer van Koophandel en de Hogeschool voor de Kunsten.
Daarvoor moest alles in Loods 1 verbouwd worden. "Toen we aankwamen, was er geen stroom of licht. We moesten dat allemaal zelf aanleggen," legt Achim Bitter van Treasure-Land uit. "We wilden het gebouw tot leven brengen."
Dat was niet zo eenvoudig, want Loods 1 is een oud, leegstaand gebouw. "Ik kreeg acuut een jeukaanval," zegt Arnold Schalks uit Rotterdam, "Er was overal stof." Hij is een van de internationale kunstenaars. Zijn werk: in 26 uur en 44 minuten stofzuigde hij het stof van meer dan 6200 vierkante meter vloeroppervlak. Het stof werd gezeefd en zal teruggewerveld worden vanuit een schaalmodel van de loods.
EEN WEEKJE VERTOEVEN IN DE ÜBERSEESTADT
Een week achtereen nestelden de kunstenaars van buiten Bremen zich in de Überseestadt. Daar ontwikkelden ze het concept voor een nieuw kunstwerk. Elke kunstenaar kreeg de opdracht om het, speciaal voor de tentoonstelling "Klondike River" bedachte werk, ter plaatse uit te voeren. Kate Newby uit Nieuw-Zeeland wilde met haar werk het dagelijks leven weerspiegelen en spande ze een geel touw dwars door de loods en naar buiten over de binnenplaats. "Try Try Again" is de titel. Het publiek wordt tot interactie aangemoedigd door het touw aan te raken, eronderdoor te lopen of eroverheen te stappen.
"Klondike River" is te zien van 7 tot en met 23 oktober in Schuppen 1 (Loods 1) aan de Konsul-Smidt-Straße in de Europahafen. De tentoonstelling is geopend van dinsdag tot en met zaterdag van 17.00 tot 22.00 uur en op zondag van 15.00 tot 19.00 uur. Over de ongebruikelijke openingstijden zegt Bitter: "We hebben bewust voor de avonduren gekozen, omdat de kunstwerken dan pas goed tot hun recht komen."