CRIMMP_09

OPGEWEKTE TIJD

wie de afspeel-knop van ‘relax (in the city life)’ aanklikt en de bijbehorende videoclip van sonia kazovsky op youtube bekijkt, begrijpt al snel dat hatzatz geen doorsnee ensemble is. _op de website noemen ze zich dan ook: een elektro-akoestisch muziekproject. _de alle uit israël stammende leden van het avant-garde kwartet beschikken over een instrumentarium met een groot indringend vermogen. _daarmee genereren ze energieke composities die bedoeld zijn om nieuwe klankruimten en waarnemingslagen te openen. _de inzet van het breekijzer wordt daarbij niet geschuwd. _de klankreeksen die hatzatz produceert zijn ongeraffineerd, ruw en gejaagd. _de meeste composities hebben geen vast ritme of tonale basis. _ze zijn zonder uitzondering resultante van een collectief anarchistisch werkproces, waarbinnen de grens tussen compositie en improvisatie nooit helemaal duidelijk is

| izs | twee jaar geleden componeerde ik ‘modo recordar modo olvidar’, een stuk dat naast geschreven noten ook ruimte voor improvisatie bood. _toen we dat stuk samen uitprobeerden merkten we dat het spelen van een partituur niet bij ons paste, dus schrapten we de noten. _de compositorische structuur bleef overeind, maar binnen die structuur zijn we vrij om te doen wat we willen zolang we de vrijheid van de ander niet beperken

één van de doelstellingen van hatzatz is het zoeken naar vernieuwing en naar een experimenteel esthetisch idioom dat hun abstracte klankwerken voor een breder publiek toegankelijk moet maken. _daartoe nodigden ze de videokunstenaar daniel slabosky uit om hun project met live video te versterken. _zijn bijdragen zijn niet bedoeld als een - overtollig - illustratief element, maar als een gelijkwaardig medium, dat de door de musici gevulde klankruimte met een simultane visuele dimensie verbindt

| izs | een jaar geleden maakte maya ‘sipur’, een compositie/structuur met elektronische tekstfragmenten; een werk dat om taal draait. _ik beschouw tekst als een metafoor voor de muziek, als de voltooiing ervan. _in dat stuk hoor je de opname van mij, terwijl ik een verhaal in het hebreeuws voorlees. _voor mensen die geen hebreeuws verstaan klinken de woorden als muziek. _maya speelt die geluidsopname af via haar computer. _op een gegeven moment stopt ze de lineaire verhaallijn van de spreker. _de klanken worden elektronisch verwerkt en als het ware tot korrels vermalen. (het is geen toeval dat hatzatz het hebreeuwse woord voor ‘grind’ is.) _wij speelden met die materie. _we overwogen om de strekking van de gesproken woorden te verduidelijken met de projectie van de engelse vertaling. _ik wilde liever een projectie van de hebreeuwse tekst. _ik wilde van ‘sipur’ een, voor niet-hebreeuwstaligen, volslagen onbegrijpelijk geluidswerk maken. _waarom zou je iets dat abstract bedoeld is, via een omweg weer concretiseren? _maar maya en tomer wilden die vertaling wel. _dat was een groepsbesluit

in een later stuk (nog zonder titel) speelt video een belangrijkere rol. _daarin vormen zesendertig fragmenten, die maya uit de video van een hip-hop danser heeft geknipt, het uitgangspunt

| izs | elke speler kreeg de opdracht om muzikaal op een bepaald lichaamsdeel van de danser te reageren. _ik koos de benen, tomer het hoofd en maya de handen. Ik moest vervolgens huiswerk doen: de filmfragmenten zó nauwkeurig bestuderen, dat ik direct op de bewegingen van de danser kon reageren. _ik moest beslissen welke beweging op mijn bas zou corresponderen met een beweging van de danser. _daniel stuurt de videofragmenten van zijn computer. _in dit stuk speelt hij de rol van een dirigent

als ik ilya vraag naar zijn motief om muziek te componeren, antwoordt hij onverbloemd

| izs | mijn motief om muziek te maken is eigenlijk de praktische noodzaak om musici bijvoorbeeld vijf of tien minuten bezig te houden. _muziek maken is een vorm van tijdwinning. _ik moet daarbij denken aan de zigeuners die bij het centraal station in amsterdam zitten te spelen. _het zijn goede muzikanten die voortreffelijk kunnen musiceren. _ze zitten daar en produceren nieuwe noten, omdat ze MOETEN spelen. _als ze stoppen met spelen, houdt de muziek op, stopt hun tijd en de voorbijgangers zullen stoppen met geld geven. _door te spelen wekken ze tijd op. _en dat bedoel ik niet negatief. _ik heb respect voor ze, omdat ze erin slagen hun gewonnen tijd interessant te maken. _dat is belangrijk. _voor mij is muziek maken in wezen een noodzakelijke manier om interessante tijd op te wekken

hatzatz bestaat uit: maya felixbrodt (viola/elektronica), tomer harari-kaplan (indiaas harmonium/zingende zaag/ipod/elektronica), ilya ziblat shay (contrabas/elektronica) en daniel slabosky (live video)

toen het rotterdamse goethe-institut in de jaren negentig naar de westersingel verhuisde, bleven in de kelders van het pand aan de ’s-gravendijkwal een kleine honderd zwarte, robuuste dozen achter: het gezicht van duitsland vastgelegd op kilometers 16 mm film. _het archief kwam terecht in de kelder van de ex-operateur, filmmaker, curator en producent noud heerkens. _op uitnodiging van ocw dook heerkens onder in het archief. _voor crimmp_09 selecteerde hij drie films van diverse snit: de eerste is een film over kunst, de tweede een kunstfilm en de laatste een documentaire

elke avond besliste het publiek bij meerderheid welke van de drie films zou worden vertoond. _om psychische schade bij de minderheden te beperken en de verhinderden een kans te geven heb ik alle drie de films integraal van het scherm af gefilmd. 

wat de rolprenten direct verbindt is, dat ze alle in 1980 zijn verschenen. _een ander verbindend aspect is dat ze het tempo delen waarin ze hun inhoud prijsgeven: in een tijd waarin filmers nog alle tijd van de wereld leken te hebben lijkt hun in celluloid verzegelde tijd langer te duren dan ze duurt

ps: op vrijdag en zaterdagavond koos een meerderheid van het publiek film b: 'theatrum mundi'. _op zondagavond werd film c: 'widerstand gegen hitler / 20. juli 1944' gekozen

für augen und ohren [voor ogen en oren] | detlef michael behrens | 1980 | dmb-filmproduktion | 16 mm | kleur | 355 m.

de film geeft niet alleen een indruk van een tentoonstelling van de berliner akademie für bildende künste, maar doet ook verslag van nieuwe muziekinstrumenten, mechanische muziek, gevisualiseerde muziek. _für augen und ohren informeert tevens over de relatie tussen muziek en techniek en de voortdurende moeite om de traditionele vormen van muzikale uitvoering door vernieuwingen en uitvindingen te verlevendigen (commentaar in het duits)

met: shigeko kubota, ‘three mountains’, joe jones, ‘music store’, oskar skala, mixturtrautonium, mauricio kagel, rahmenharfe, rolf liebermann, ‘symphonie les echanges für büromaschinen’,  györgi ligeti, ‘poème symphonique für 100 metronome’,  k und k studio wien, ‘frau ohne eigenschaften’,  stephan von huene, ‘rosebud annunciator’, françois and bernard baschet, ‘ode to gravity für augen und ohren’, harry partch, ‘the bewitched’, harry bertoia, ‘klangskulptur aus metallstäbe’

theatrum mundi | lore von volkmann-niessing/boris noravec | 1980 | sonnenring-filmproduktion | 16 mm | kleur | 253 m.

in deze bekroonde experimentele film wordt het theatrale levensgevoel van de barok met zijn facettenrijke nuances uitbundig gevierd. _theatrum mundi is een zeer persoonlijke, niet geheel van maniërisme vrije behandeling van de hoofdmotieven van dat tijdperk, aanschouwelijk gemaakt met een fascinerende weldaad aan filmisch-optische middelen (commentaarloos)

widerstand gegen hitler/ 20. juli 1944 | jost von morr/ulrike emrich | 1980 | chronos-film gmbh | 16 mm. | zwart-wit | 239 m.

met originele opnamen uit de tijd van het derde rijk documenteert de film de motieven, de voorbereidingen en de uitvoering van de aanslag op hitler op 20 juli 1944. _filmfragmenten van het strafproces voor het volksgerechtshof in berlijn laten de intimidatiepogingen van de voorzitter freisler en de standvastige houding van de aangeklaagden zien. _de filmscènes waren oorspronkelijk bedoeld voor verwerking in weekjournaals en documentaires, maar werden door de rijksminister van propaganda goebbels tot ‘geheime rijkszaak’ verklaard en niet vrijgegeven (commentaar in het duits)

trefwoorden: ludwig beck, franz halder, erwin von witzleben, henning von tresckow, claus schenk graf von stauffenberg, fabian von schlabrendorf, admiral canaris, rudolf-christoph freiherr von gersdorff, ewald-heinrich von kleist, werner von haeften, albrecht mertz von quirnheim, erich fellgiebel, friedrich olbricht