COLONIA NON OLET (KEULEN STINKT NIET)

De titel is een variant op het Latijnse spreekwoord 'Pecunia non olet' (Geld stinkt niet) en heeft betrekking op de Romeinse oorsprong van Keulen. Directe aanleiding voor het project is het volgende tekstfragment, dat ik in het Historisch Gemeentearchief van Keulen vond:

[...] "De stad Keulen had tot een tiental jaar geleden een slechte reputatie op het gebied van properheid. De geschiedschrijvers maakten dan ook geen geheim van de toestand in de smalle steegjes, waar het vuil aan beide kanten voor de huizen lag. In het gunstigste geval werd het afval soms op onbebouwde plekken of bij de stadswal gedeponeerd, waar het dan verder zijn stank verspreidde. Zelfs plagen als de pestepidemie die in 1665-1666 binnen de Keulse stadsmuren woedde en duizenden mensenlevens eiste, hebben die toestand nauwelijks veranderd. Vele gedocumenteerde klachten onderbouwen de ooit door Engelse reizigers gedane uitspraak dat de namen van de drie vuilste steden ter wereld met de letter C beginnen: Calcutta, Constantinopel en Cologne." [...]

(uit: 'Die Assanierung der Städte in Einzeldarstellungen', 1. Band, 4. Heft: 'Die Assanierung von Köln' / pagina 159 e.v. (Ef 338) / Verlag Wilhelm Engelmann, 1906, Leipzig.)

Het project bestaat uit een wandeling dwars door de binnenstad van Keulen. De route volgt grotendeels de oude Romeinse weg en loopt parallel met de in het oosten stromende Rijn.

Het eerste deel van het ongeveer 4711 stappen metende traject voert langs 14 drogisterijen en parfumerieën die 'Eau de Cologne' verkopen. In elke winkel zal ik een 25 ml. flacon 'Echt Kölnisch Wasser' kopen en meenemen.

Het eerste deel van de voettocht begint in het zuiden, in mijn atelier aan de Alteburger Wall 1, en loopt door de Bonner Straße, over de Chlodwig Platz door het Severinstor (de zuidelijke hoofdpoort van de middeleeuwse stadskern) naar de Severinstraße, langs de Waidmarkt naar de Hohe Pforte, de Hohe Straße en via de Wallrafplatz, Unter Fettenhennen, Marzellenstraße en Eigelstein naar de eindbestemming van het aanlooptraject: het Eigelsteintor (de noordelijke hoofdpoort van de middeleeuwse stadskern).

Bij het Eigelsteintor zal ik de ingekochte hoeveelheid 'Echt Kölnisch Wasser' over twee meegebrachte flessen verdelen en met de daarin reeds aanwezige hoeveelheid echt Keuls leidingwater vermengen.

Sommige inwoners van Keulen gebruiken in geval van hoge nood het Eigelsteintor en het Severinstor als openbaar toilet. Langs hun middeleeuwse muren moet in de loop der jaren een aanzienlijke hoeveelheid echt Keuls blaaswater zijn gevloeid.

Met een symbolische handeling zal ik het urinedoordrenkte basaltsteenoppervlak van het Eigelsteintor met het mengsel uit de eerste fles begieten, in de hoop dat de drie soorten Echt Keuls Water elkaar door wederzijdse inwerking aromatisch neutraliseren en op deze wijze de titel tot uitdrukking brengen.

Hiermee begint de ongeveer 4711 stappen metende terugweg, die in omgekeerde richting van het Eigelsteintor door Eigelstein en de Marzellenstraße, via Unter Fettenhennen naar de Wallrafplatz, door de Hohe Straße en de Hohe Pforte langs de Waidmarkt via de Severinstraße naar het Severinstor terugleidt.

Bij het Severinstor herhaalt zich het bij het Eigelsteintor reeds uitgevoerde ceremonieel: de inhoud van de tweede fles wordt over de natuurstenen voet van het Severinstor uitgegoten.

Het laatste gedeelte van de wandeling leidt over de Chlodwig Platz via de Bonner Straße naar het beginpunt van de voettocht op de Alteburger Wall 1. Na gedane arbeid zal ik mij in mijn atelierwoning douchen. Met een stuk 4711 zeep zal ik de eventuele lichaamsgeuren verwijderen.

28 oktober 2001, Keulen

HEENWEG / TERUGWEG / POSITIE

0 / 4711 / Gothaer Kunstforum, Alteburger Wall 1
291 / 4420 / Ecke Alteburger Wall / Siegfriedstraße
722 / - / Kaiser's Drugstore, Bonnerstraße 28
927 / 3784 / Schell Drogerie, Chlodwigplatz 6
1039 / - / Drogerie Markt, Chlodwigplatz 20-22
- / 3511 / Severinstor

1232 / 3479 / Mallach Parfümerie, Severinstraße 31
1704 / 3007 / Drogerie Markt, Severinstraße 113
2018 / 2693 / U-bahnhof Severinstraße
2233 / 2478 / Historisches Archiv der Stadt Köln, Severinstraße 222
2468 / 2243 / Ampel Hohe Pforte/Mühlenbach
2750 / 1961 / Eck Parfümerie, Hohe Straße 9
2997 / 1714 / Douglas Parfümerie, Schildersgasse 1
3251 / 1460 / Douglas Parfümerie, Hohe Straße 111a
3369 / 1342 / Dr. Bataille Parfümerie, Hohe Straße 148
3460 / 1251 / Hofapotheke, Wallrafplatz 1
3658 / 1053 / Geschenkartikel, Unter Fettenhennen
3794 / 917 / Ampel Dompropst-Ketzerstraße/Marzellenstraße
4485 / 226 / Idea Drogerie, Eigelstein 75
4595 / 116 / Drogerie Markt, Eigelstein 103-113
4711 / 0 / Eigelsteintorburg

60 x 2 suikerklontjes met citaten uit de roman 'Das Parfum' van Patrick Süskind, 1985 Diogenes.

Overzicht van de 60 verschillende geurcitaten

... ja, zelfs de koning stonk, hij stonk als een roofdier ......
... waar alle geuren onvergankelijk zijn ......
... hij was nu overweldigd door geuren ......
... “hij ruikt helemaal niet” ......
... uit de baai kwam een lichte naar visgeurende wind ...
... het vluchtige rijk van de geuren ......
... uit de slachthuizen rees de geur van gestolde bloed op ......
... de achtertuinen stonken naar urine ......
... de boer stonk net als de priester ......
... het is gewend aan de geur van je borst ......
... zijn uitwerpselen ruiken goed ......
... namelijk zijn voortreffelijke neus ......
... een parfumeur, dat was een halve alchemist ......
... hij wilde niets van haar geur verspillen ......
... toen hij haar had geroken ......
... een enorme zichzelf aangeleerde woordenschat van geuren ...
... in de steegjes hing de verpestende lucht ......
... de meest sublieme van alle ooit geroken geuren ......
... vlees en vis lagen te rotten ......
... “Ze ruiken ernaar!” ......
... de meest geurige mens op aarde ......
... haar huid bracht een geparfumeerde geur voort ...
... toen hij haar weer rook ......
... rook naar scherpe zweet en kaas ......
... ademde haar geur volledig onverdund in ......
... “heerlijk” mompelde hij en snoof gretig ......
... het was de ziel van het parfum ......
... de formule van dit vervloekte parfum ......
... dat geurstoffen oplosbaar zijn in alcohol ......
... de zwakke geur van zeep ......
... elk bedorven mengsel kostte een klein fortuin ......
... had hij de geur bevrijd van de materie ......
... met de opkomende zon haar geur verliest ...
... de geur als pure geur uitgevonden ......
... of het nu voor een zakdoekparfum is ......
... de juiste compositie van een geur ......
... je hebt, zo lijkt het, een fijne neus ......
... doordrongen van parfum en bloemen ...
... voortkomend uit de taal van de stank ......
... te plotseling was deze geuraanval gekomen ......
... dan de geur van een zeldzame bloem te stelen ......
... de stinkende damp van de steegjes ......
... voor altijd en onherroepelijk verdwenen ...
... want ik vergeet nooit een geur ......
... een gruwelijk geurconglomeraat ......
... balen van geurleer ......
... hij moest dichter bij deze geur komen ......
... rook nu al zo huiveringwekkend hemels ......
... de wereld was niets anders dan geur ...
... modelleerde als het ware een geurdiagram ......
... die zich met haar geur doordrenkte ......
... zodat de stank zou verdwijnen ......
... langer dan 100 jaar met geur konden vullen ......
... de geur is niet af te weren ......
... de roep van de geur verspreidde zich ...
... opnieuw heerlijke geuruitstoot ......
... van jasmijn, roos en oranjebloesem ......
... het stonk naar zure wijn ......
... toen hij het naar zijn neus bracht ......
... hing nog de delicate geur van haar parfum ...

Ter afsluiting van het project zal het vocaalensemble Lilium Convallium om ongeveer 14 uur in atelier # 10 van het Gothaer Kunstforum uw muzikaal geheugen opfrissen door de uitvoering van vijf vierstemmige composities uit de 16e en 17e eeuw.


PROGRAMMA
Veni, Creator Spiritus
Jakob Gippenbusch (1612-1664)
(uit: 'Psalteriolum Harmonicum', Keulen 1642)

Lectio quinta
Orlando di Lasso (±1532-1594)
(uit: 'Sacrae lectiones ex Propheta Iob')
    
Tota pulchra es
Heinrich Isaac (±1450-1517)
    
Ecce tu pulchra es
Josquin Desprez (±1440-1521)
    
Stella maris, o Maria
Jakob Gippenbusch (1612-1664)
(uit: 'Psalteriolum Harmonicum', Keulen 1642)


Sopraan - Cora Schmeiser
Tenor - Jeroen Spitteler
Bas - Arnout Lems
Counter tenor - Harm Huson

De inlegzool voor u!

De Ubier ® topzolen zijn geschikt voor elke schoen. Het dubbellaags materiaal van thermo-fleece en dempende latex zorgt voor een aangename warmte en optimaal draagcomfort. De speciale warmteregulerende en zweet absorberende eigenschappen maakt ze zowel geschikt voor de kille winterdag als voor de kwakkeltijd tussen de seizoenen.

Opbouw van de Ubier ® topkwaliteit Inlegzolen:

Laag 1. Latex met actieve koolstof. Tegen onaangename voetengeur. Beschermt tegen optrekkend vocht. Wafel structuur voor weldadige schokdemping.

Laag 2. Thermo-fleece. Het zachte, huidvriendelijke voetbed heeft een warmteregulerende en zweetabsorberende werking. Sanitized ® tegen voetschimmel. Kleurecht - geeft niet af.

Vijf redenen om uw inlegzolen te leasen:

1. Waardeverlies
Volgens het credo "Kopen wat in waarde stijgt, huren wat aan waarde verliest" is de inlegzool, in tegenstelling tot bijvoorbeeld onroerend goed, geen goed object om te kopen. Betaal daarom niet voor uw zolen, maar alleen voor hun gebruik.

2. Lage tarieven
Anders dan bij financiering, waarbij u de gehele aanschafprijs 'bij elkaar moet stotteren', betaalt u bij leasen niet de volledige nieuwprijs maar slechts de kosten voor het gebruik gedurende de looptijd. Hierdoor zijn de tarieven bij leasing bij een vergelijkbare looptijd aanmerkelijk lager. Dat biedt speelruimte voor extra's en verdere wensen!

3. Flexibiliteit
Als u een inlegzool least wordt het artikel niet uw eigendom: u huurt uw inlegzolen slechts voor de duur van uw lease-contract. Afhankelijk van de contractvorm kunt u aan het eind van de termijn uw zolen retourneren (discretie 100% verzekerd), ze overnemen of uw contract verlengen. Zo blijft u flexibel en wordt u zonder problemen van uw oude zolen verlost.

4. Eigendom van het Leasebedrijf
In tegenstelling tot financiering blijven de zolen eigendom van SELLS. De leaser is houder en gebruiker.

5. Objectiviteit
SELLS is niet merkgebonden. Daarom adviseren wij u objectief welke zool het beste bij u past en doen wij u altijd het beste aanbod.

Aanbieding
Speciaal voor Colonia non olet stelt SELLS haar Ubier ® producten voor één hele week (zeven dagen) voor de eenheidsprijs van Euro 13,61 (incl. BTW en verzendkosten) per paar ter beschikking

Bestel uw Ubier ® Inlegzolen nu!

Maak het bovenstaande bedrag over op girorekening 3053415 t.n.v. Arnold Schalks, Keileweg 26c, 3029 BT Rotterdam, en u ontvangt uw Ubier ® Topzolen zo spoedig mogelijk per post in huis.

naam
straat/huisnummer
postcode/woonplaats
schoenmaat

4711 STAPPEN VOOR GEURIGE AKTIEKUNST
Kölner Stadtanzeiger 2.1.2002

“Colonia non olet.” Voor lezers zonder kennis van het latijn: ‘Keulen stinkt niet.’ Deze zin is de titel van een project dat de Rotterdamse kunstenaar Arnold Schalks op oudejaarsmorgen heeft geënsceneerd. Het idee voor dit buitengewone project kwam bij hem op toen hij oude kronieken bestudeerde. Daarin wordt Keulen beschreven als een bijzonder vuile stad. Geïnspireerd door de beroemde eau de cologne, begon hij om precies 11:47 uur aan een wandeling vanaf het Gothaer Kunstforum in de Südstadt naar de Eigelsteinpoort. Hij had de route meerdere keren geoefend met een stappenteller om er zeker van te zijn dat hij precies 4711 stappen zou zetten voor zijn "ambulant kunstwerk". Onderweg kocht hij in drogisterijen in de Severins- en Hohe Straße meerdere flessen “Echt Kölnisch Wasser”. Bij de Eigelsteinpoort mengde hij de eau de cologne met leidingwater en goot het geurige mengsel in de hoeken van de poortburcht, waar mannen 's nachts hun behoefte doen. Met deze symbolische daad wilde hij uitdrukking geven aan de titel van het project. Ongeveer 50 kunstliefhebbers – sommigen waren speciaal uit Nederland gekomen – vergezelden Schalks. Op de terugweg herhaalde de performancekunstenaar de procedure. Deze keer kreeg de Severinstor een opfrisbeurt.

C.M.H.


KEULEN GEURT!
Johannes Bunk, Referat für interkulturelle Kunstprojekte, Kulturamt der Stadt Köln

Om 11 uur 47 precies ging het van start. Arnold Schalks, benend kunstenaar uit Rotterdam - partnerstad van Keulen - en gast van het Gothaer Kunstforum, had op de even koude als zonnige nieuwjaarsdag van 2001 uitgenodigd voor de “Urlauf”. Tachtig belangstellenden meldden zich aan de startlijn – zelfs voor een kunstminnende stad als Keulen een aanzienlijk aantal! Op de naamkaartjes met het logo van de actie: een wasknijper die ook geschikt was voor de neus, stond de tekst ‘Mitläufer’ (meeloper) – een status die altijd in de smaak valt! Deze badges, ook in een versie voor kinderen, lagen klaar, evenals zakjes met oplosdrankjes, een tijdschema met routekaart en zelfs lease-bare inlegzolen. Mede dankzij de logistieke prestaties kon het tijdschema ondanks de algemene traagheid van de massa worden aangehouden. De “voorloper” Arnold Schalks legde 4711 stappen af aan het hoofd van de meelopers, totdat hij – op de oude Romeinse route dwars door Keulen – bij de Eigelsteinpoort aankwam. Daar haalde hij de flesjes "echt Keuls water" tevoorschijn, die hij onderweg in drogisterijen en parfumerieën had gekocht. Terwijl de meelopers van drankjes werden voorzien, goot Schalks de inhoud van deze flesjes, gemengd met echt Keuls leidingwater, in de “Pissecken” onder de Eigelsteinpoort – een actie waarvan het positieve effect direct merkbaar werd. Maar ook na dit succes gunde de kunstenaar zichzelf geen pauze: Dezelfde route werd in tegengestelde richting met hetzelfde aantal stappen afgelegd en dezelfde handeling werd uitgevoerd onder de Severinpoort. Ten slotte werd iedereen uitgenodigd in het gastatelier aan de Alteburger Wall. Onder de meesterlijk uitgevoerde klanken van een a cappella koor – alle liederen hadden een link met de Rijn en Nederland – keken de deelnemers via video en monitor live toe hoe de bezwete kunstenaar zich waste in zijn gastendouche – uiteraard met echte "Eau de Cologne"-zeep. Hoewel er tijdens de dubbele voetmars enkele mensen waren afgevallen, bleven er genoeg genieters over om het amusante en de bloedsomloop stimulerende kunstevenement tot het goed geplande einde mee te maken.

Johannes Bunk, Referat für interkulturelle Kunstprojekte, Kulturamt der Stadt Köln

[...] Ik ben heel blij om te zien dat je voorzichtig en weloverwogen door de stad Keulen loopt. Er is een uitdrukking in het Engels die zegt ‘just follow your nose’, wat betekent ‘laat je nieuwsgierigheid je leiden’ (misschien kan ‘nieuwsgierigheid’ worden vervangen door ‘lot’ of ‘verlangen’ of ‘situatie’). Mijn neus is een sensor die vijanden vindt die zo dik zijn dat Excalibur moeite heeft om zich een weg te banen door de dikte van de lucht; maar aan de andere kant van die ervaring liggen de uitnodigende geuren van verleiding in al haar vormen.
Ik hoop dat je erin slaagt om wat Ode de Gologne op je voeten te morsen, zoals vaak het geval is bij het plassen, om de volgende 4711 stappen te verzachten. Ik vind de visuele elegantie van de Ode de Cologne-fles en de zeep in aangenaam contrast staan met de ingebeelde stank. [...]
Murray, 28.10.2001, Victoria (Canada)


[...] Ik heb je pagina bezocht en alles gelezen over je intrigerende project. Even terzijde: toen ik op de middelbare school zat (en me begon te scheren), was mijn favoriete aftershave 4711, wat, zoals je ke kunt voorstellen, heel bijzonder en verfijnd was in het provinciale Winnipeg van de jaren zestig.
Bill, 29.10.2001, Winnipeg (Canada)


[...] Ik heb met genoegen kennis genomen van je voornemens met het Keulse water. Herinneringen dringen zich op. Aan met kant afgewerkte meisjeszakdoeken, altijd paraat naast de zilveren rozenkrans en het in parelmoer gebonden meisjesmissaaltje. Of aan grootmoeders immer parate flacon, die een zo probaat medicijn tegen kiespijn waarborgde. Graag stel ik je voor, heerlijk geurend dankzij een aan een draadijzeren beugel boven je kruin opgehangen druppelaar, de 14 staties voltooiend om zo voorgoed de Keulse geurschuld in persona te delgen. Het zal niet meevallen om opgemerkt te worden in die grote stad. [...]
Joannes, 31.10.2001, Rotterdam (Nederland)


[...] Bedankt voor de paradoxale uitnodiging. Waarom stinkt Keulen niet? Heb je zo'n effectieve geurwerende knijper ontwikkeld? Stonk de dom bijzonder heftig? [...]
Horst, 30-11-2002, Bremen (Duitsland)


[...] Balpen-graffiti in het toilet van een museum in Keulen:
PEREGRINATOR TEMPORUM
"NOS VOYONS DIS AUTRES CHAUSES VOS,
NOS RYONS ET PLEURONS DIS AUTRES TEMPS COMME VOS,
ET NOS AMONS DIS AUTRES ODORES COMME VOS." (alt frz.)
        
Een pelgrim der tijden
Wij zien andere dingen dan jullie,
Wij lachen en huilen op andere momenten dan jullie,
En wij houden van andere geuren dan jullie. [...]
Edwin, 3-12-2001, Mainz (Duitsland)


[...] Onze technicus heeft mij uitgelegd dat er aan de buitenkant van de poort een stroomaansluiting aanwezig is, zodat er een waterkoker enz. kan worden aangesloten. Niets staat dus nog in de weg om uw tocht af te sluiten met een warm drankje. [...]
Ellen (Eigelstein-Torburg e.V.), 20-12-2001, Keulen (Duitsland)


[...] Hartelijk dank voor uw interessante e-mail! We zijn nu druk bezig met het berekenen van de kosten voor het leasen van inlegzolen. Er lijken zich voor ons geheel nieuwe perspectieven te openen. Ons probleem: we weten op middellange en lange termijn niet hoeveel we in totaal de komende 10-15 jaar zullen lopen, wat de gemiddelde invloed van het weer op zowel onze voeten als op de zolen van onze schoenen zal zijn (zou de Nivea-kalender hier misschien kunnen helpen?), hoe ons schoeisel er over bijvoorbeeld 2 tot 3 jaar uit zal zien (je weet dat we in dit opzicht 100% modebewust zijn – het spectrum tussen plateauzolen en naaldhakken is toch enorm!) en last but not least: de ontwikkeling van ons lichaamsgewicht, dat immers niet onbelangrijk is voor de belasting van de voetzool of de inlegzool.
Dit zijn natuurlijk allemaal factoren die absoluut in aanmerking moeten worden genomen bij een rendabiliteitsanalyse van je aanbod, maar die helaas onze rekencapaciteit te boven zouden gaan - (je aanbod zou dan niet meer klantvriendelijk zijn!). Ik stel daarom voor dat je een calculator voor de slijtage van inlegzolen aanbiedt. Ofwel als handig klein zakapparaat voor op reis, ofwel als comfortabele Microsoft-compatibele pc-toepassing met geïntegreerde nivea-kalender en eventueel een extra fun-feature. Het overnemen van de berekende gegevens naar MsWord en MsExcel moet uiteraard mogelijk zijn. [...]
Lutz + Martina, 31.1.2002, Weilburg (Duitsland)


[...] k wist niet dat Keulen zo vies rook. [...]
Mohamed, 31.1.2002, Chicago, (USA)


Beste voorloper,
Je nieuwe website over Keulen is erg indrukwekkend. Het begrip avant-garde moet in dit verband volledig opnieuw worden bekeken. Ik vind het motiveren van jongeren door middel van juniorpasjes ook van grote educatieve waarde. Ik kijk er erg naar uit om alle beschikbare artikelen te bestellen. [...] Met vriendelijke groet, je nadraver.
Horst, 1-2-2002, Bremen (Duitsland)

Colonia non olet werd financieel ondersteund door het Atelierforum Köln e.V., Gothaer Versicherungen en het Centrum Beeldende Kunst Rotterdam. Met dank aan: Historisches Archiv der Stadt Köln, Drogerie Schell, Parfümerie Mallach, Parfümerie Eck, Parfümerie Douglas, Parfümerie Dr. Bataille, Eigelstein-Torburg e.V., G. Gottschalk.