BLOEMLEZEN

De ten-hoor-stelling werd gevormd door ingesproken bijdragen van Floating Coasts (Yvette Poorter & Tulle Ruth), Toine Horvers, Lodewijk Ouwens, Q.S. Serafijn, Jozef van Rossum, Alfred Schaffer, Klaus Sievers en Peter Swanborn, te beluisteren via acht 'luistertappunten' met CD-speler en koptelefoon die in de achtertuin ingegraven waren. Elke locatie werd gemarkeerd met een exotische bloem. Om de indruk van 'Bloemlezen' visueel te versterken werd de afstand van de luisteraar tot de plaatselijke flora bekort. De lengte van het snoer werd teruggebracht tot een standaardlengte van 50 cm.

01. DOMINIQUE PANHUYSEN – 'een ander leven', installatie.

Uitgangspunt voor het werk is een boek. Het oorspronkelijke verhaal heb ik weggewerkt met tipp-ex lijnen en gereduceerd tot een aantal woorden en delen van zinnen waardoor een verborgen verhaal uit de bestaande tekst tevoorschijn komt.

De presentatie bestaat uit een aaneengesloten rij van 59 pagina's op ooghoogte over nagenoeg de totale lengte van de ruimte.

Het intieme karakter van het boek wordt hierbij naar buiten gekeerd. De woordbeelden fungeren/werken als een 'monologue interieur'; nemen de beschouwer mee. Bepalen de richting van de gedachten, die zich bewegen van binnen [de letterlijke wereld binnenshuis: voorwerpen/dingen, en de wereld van gevoelens en emoties] naar buiten [het landschap, de mogelijkheid te ontsnappen aan ...] en vice versa.

"Pas als je zelf langs de bladzijden beweegt ontdek je dat zinnen, woorden zijn uitgewist met tipp-ex. Bladzijde na bladzijde levert haar onderzoek nieuwe beelden op, waarbij woorden achterblijven en nieuwe betekenissen krijgen in een landschap van leegte."

02. FLOATING COASTS (Yvette Poorter & Tulle Ruth) – 'Kierkegaard is a graveyard'

> zie: 'media'


03. TOINE HORVERS – 'Waves', verbale sculptuur.

In 2003 heb ik 3 maanden doorgebracht op Inis Oírr, het kleinste van de Aran Islands aan de westkust van Ierland. Het eiland is een kale rots, omringd door de hoge golven van de Atlantische Oceaan en eeuwig verschuivende wolkenvelden. Ik heb daar vooral gewerkt met de relatie tussen tijd/ruimte enerzijds, en taal, in geschreven en gesproken vorm, anderzijds. Ik heb 'geschreven' tekeningen gemaakt en mondelinge en geschreven beschrijvingen van situaties en bewegingen, onder andere van de golven.

Voor 'Waves' heb ik enkele 'reportages' van de golven gebruikt, die ik gemaakt heb door met gebruik van een stopwatch de bewegingen van de golven te noteren op een tijd-onderlegger. Deze notaties heb ik later opgelezen in dezelfde tijdsverhoudingen en in 3 lagen over elkaar heen opgenomen, waardoor er niet alleen in tekst maar ook in klank een soort golven ontstaan.

> zie: 'media'


04. LODEWIJK OUWENS – 'Welriekende nachtorchis', gedicht.

> zie: 'media'


05. Q.S. SERAFIJN – 'Fluitenkruid', gedicht.

> zie: 'media'


06. JOZEF VAN ROSSUM – 'Jozef van Rossum in de V.S.', ingesproken bloemlezing. 

De bijdrage van Jozef van Rossum is er een volgens het principe van zaaien en oogsten. Het zaaibed is een memorecorder. Oogsten: Jozef luistert de ingesproken teksten af en oordeelt over het gewicht ervan. De oogst is zes miniaturen groot: drie gedichten, een column en twee nog onrijpe (doch niet te versmaden) stukjes: BRT en Brattoepitoe. In de opnametechniek ('low-fi', met behulp van een intercom) van zijn bijdrage voor Bloemlezen, weerklinkt de memorecorder alsof je rondstapt in het brein van de dichter.

> zie: 'media'


07. ALFRED SCHAFFER – 'Elders loopt het stuk', gedicht.

> zie: 'media'


08. KLAUS SIEVERS – 'wenn du bei mir wärst', geluidsspoor.

> zie: 'media'


09. PETER SWANBORN – 'Het hart apart', gedicht.

> zie: 'media'


10. HARRIËT VAN REEK & GEERTEN TEN BOSCH – installatie in de achtertuin

De beeldend kunstenaars Harriët van Reek en Geerten ten Bosch plaatsten plantachtige vormen die het vertoeven vervreemdden in de achtertuin.

A. DOMINIQUE PANHUYSEN – 'Schrapschuur', performance in de Vrije Schuur op vrijdag 24 juni, vanaf 19 uur

Dominique Panhuysen verplaatste haar werkplaats tijdelijk naar de Vrije Schuur, waarin zij eigen en door bezoekers meegebrachte teksten met tipp-ex bewerkte.

Zoals ik in mijn foto's inzoom op de werkelijkheid, zo doe ik dat ook in teksten, verhalen en gedichten. Het kan zijn dat ik gecharmeerd word door een specifieke letter of een onderwerp. Of het is de opmaak in combinatie met het lettertype die mij aanspreekt. Maar het kunnen ook foto's en andere afbeeldingen zijn die mij 'uitnodigen' delen weg te halen.

Het werken met tipp-ex in bestaande teksten en afbeeldingen is een soort van monnikenwerk waarin ik mijn plaats bepaal binnen de tijd en de dingen die in mijn leven gebeuren. Al doende wordt zichtbaar wat ik denk en voel. Het geeft ruimte voor bezinning en reflectie. Mijn ogen dwalen over de tekst en zoomen in op bepaalde woorden en zinnen die 'mogen' blijven. De woorden en zinnen die overblijven worden met elkaar verbonden door de witte tipp-ex lijnen waar de oorspronkelijke tekst doorheen schijnt. Zo ontstaat er een evenwicht in het totaalbeeld. Er wordt een wereld opgeroepen waarin een onbestemd persoon [of ben ik het...?] de 'hoofdrol' speelt.


B. ARNOLD SCHALKS  – 'Dicht Jockey (DJ)', performance in de Vrije Schuur op zaterdag 25 juni, 12 - 16 uur.

Beeldend kunstenaar Arnold Schalks maakt zich dienstbaar als dicht jockey.

Mijn poëzie-verzameling stond opgesteld in de Vrije Schuur. Daar las ik voor uit eigen kast. Om de vaart erin te houden was het zaak om de stemming in de 'zaal' te peilen. Het publiek beschikte over vlaggetjes: de Engelse, de Duitse, de Nederlandse en de Franse. Door het opsteken van één van de vlaggetjes maakte het publiek het verzoek kenbaar voor een gedicht in de bijbehorende landstaal.

Nederland bleek nog niet geheel klaar voor het nieuwe fenomeen. Slechts drie bezoekers maakten gebruik van de dichtverlening. Gelezen werden achtereenvolgens de Duitse gedichten An Anna Blume van Kurt Schwitters, Kleine Aster van Gottfried Benn en het Nederlandse vers Bloem van Gerrit Achterberg.


C. LODEWIJK OUWENS & het ROTTERDAMS KLARINETKWARTET – 'De kip, een jammerklacht' & 'De Barnevelder'. Performance en concert op het tuinterras op zaterdag 25 juni, 17 uur

Op het tuinterras droeg de dichter Lodewijk Ouwens zijn vers 'De kip, een jammerklacht' voor, waarna het Rotterdams Klarinetkwartet (Joost van Berkel, Louis Sloot, Rob Streevelaar & Coen Wolfgram) de speciaal voor dit ensemble geschreven compositie 'De Barnevelder' van Piet Elenbaas uitvoerde. Daarop volgde een barbecue met scharrel-drumsticks.

> zie: 'media'


D. TOINE HORVERS – 'Panorama Inis Oírr', performance in de Vrije Schuur op zondag 26 juni, 17 uur

In de beslotenheid van de Vrije Schuur voerde Toine Horvers een performance uit waarin hij het weidse panorama van een Iers eiland opriep.

Ik wil mij steeds meer ontwikkelen in het live en ruimtelijk uitvoeren van teksten, beschrijvingen die met tijd en ruimte van doen hebben. Ik ben nu bezig met beschrijvingen die ik gemaakt heb, staand aan de rand van Inis Oírr, het kleinste van de Aran Islands aan de westkust van Ierland, waarbij ik in vier windrichtingen eerst naar de bodem kijk en die beschrijf, en dan steeds verder van me af om te eindigen récht boven mij in een beschrijving van de lucht en de bewolking. Van ieder van de vier teksten zijn het begin en het eind dus hetzelfde, zoals vaak ook in gedichten het geval is.

In het begin van ieder deel kijk ik ook recht naar beneden en kijk dan geleidelijk verder van me af tot ik aan het eind recht omhoog kijk. Ik doe de teksten - per deel ongeveer 5 minuten - uit het hoofd. Met mijn kompas bepaal ik de richting en markeer die met krijt op de vloer.

In oktober 2003 verhuisde Arnold Schalks van zijn atelierwoning aan de Keileweg naar een benedenwoning met achtertuin én een schuur in de Rotterdamse wijk het Oude Noorden. Hij had al enige tijd het plan om dit braakliggend potentieel in cultuur te brengen. Met ingang van november 2004 werd kunstruimte de Vrije Schuur (de VS) aan de staatkundige plattegrond van cultureel Rotterdam toegevoegd. De Vrije Schuur was bereikbaar via een woning aan de Bloklandstraat 151a, tevens huisadres van de oprichter. De kunstruimte beschikte over 17 m2 schuurwandoppervlak, 21 m2 betegeld tuinoppervlak, heel wat meubilair, een gaspit, een 15 liter soeppan, een terrasverwarming en een partytent voor als het regende.

DOELSTELLING
De doelstelling van de Vrije Schuur was het bevorderen van cultuur in de meest ruime zin des woords door activiteiten op het gebied van beeldende kunst, muziek, literatuur, theater, video of film onder de aandacht te brengen. De Vrije Schuur streefde daarbij naar samenwerking met andere kunstenaars, culturele instellingen of organisaties waarvan de werkzaamheden een raakvlak hebben met die van de Vrije Schuur.

Kernwoord voor de activiteiten van de Vrije Schuur was kleinschaligheid. Zowel aan de omvang van het te presenteren werk als aan het bezoekersaantal van de presentaties moesten grenzen worden gesteld. Een beleidskeuze, die niet alleen werd ingegeven door de ruimtelijke beperkingen van de locatie, maar tevens één die voortkwam uit de overtuiging dat kleinschaligheid de persoonlijke beleving van de evenementen versterkt.

PROGRAMMERING
De programmering van de Vrije Schuur was in handen van beeldend kunstenaar Arnold Schalks. Voor de invulling van het programma deed hij een beroep op zijn kennissenkring van beeldend kunstenaars, musici, theatermakers, schrijvers en dichters. Voorstellen van belangstellenden van 'daarbuiten' waren echter van harte welkom. Er werd doorgaans op uitnodiging gewerkt.

Arnold Schalks financierde de Vrije Schuur evenementen uit eigen zak. Het kapitaal werd gebruikt voor infrastructuur, organisatie, communicatie en voor de spijs- en drankverstrekking op de openingen. Voor materiaalkosten, reiskosten of andere vergoedingen was geen budget beschikbaar. Hier stond de unieke kans voor kunstenaars om hun werk in de VS te kunnen presenteren tegenover. Goed voor het curriculum!

De Vrije Schuur presentaties hadden een vaste formule. Ze duurden maximaal drie dagen, en bestonden uit :

1. een opening

De openingen van de presentaties, die vrijdag 's avonds om 19.00 uur plaatsvonden, waren beperkt toegankelijk: vol = vol. De presentaties werden zo mogelijk geopend met een inleiding door de kunstenaar(s). Vervolgens konden de genodigden het werk bezichtigen, plaatsnemen in de tuin en zichzelf bedienen met een kleine maaltijd en drank.

2. een tentoonstelling

Op de volgende zaterdag en zondag konden de via e-mail of pers op de hoogte gebrachte belangstellenden de presentaties bezichtigen op nader bekend te maken openingstijden, of op afspraak. Rotterdamse belangstellenden belden daarvoor tegen lokaal tarief met de VS.

De Vrije Schuur was niet het eerste kunstinitiatief van Arnold Schalks. Van 1997 tot 2002 bracht hij zijn culturele doelstellingen in de praktijk met Bühne de BovenLucht, In november 2009 werd de 'Vrije Schuur' opgevolgd door OCW, podium voor kleinschaligheden.